Người tiêu dùng dễ dàng mua rượu không nhãn mác tại các hộ sản xuất thủ công. Ảnh chụp tại TP Bắc Giang.

Kiểm soát chất lượng rượu bị thả nổi

Theo Sở Công thương, toàn tỉnh hiện có 5 cơ sở, hộ gia đình sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh được cấp giấy phép; 8 tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép kinh doanh bán buôn và 220 cơ sở được cấp giấy phép bán lẻ rượu. Các cơ sở này chủ yếu ở xã Vân Hà (Việt Yên), còn lại hàng nghìn cơ sở nấu rượu thủ công khác trên địa bàn tỉnh hoạt động trong tình trạng không phép. 

Tìm hiểu ở một số hộ sản xuất rượu thủ công được biết, các hộ dù có nghe nói đến Nghị định 94 song do quy mô sản xuất nhỏ, chủ yếu phục vụ nhu cầu của gia đình, kết hợp lấy bỗng rượu để chăn nuôi nên không làm thủ tục cấp phép. 

Về nhãn mác và kiểm định chất lượng rượu thủ công, đến nay mới chỉ có Hợp tác xã Vân Hương (Việt Yên) và cơ sở sản xuất rượu Phúc Hòa- HTK (Tân Yên) có đăng ký nhãn mác, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm theo quy định. Theo Nghị định 94, các hộ nấu rượu phải có đăng ký, chứng nhận an toàn thực phẩm, rượu đem bán phải có nhãn mác, khi chở rượu trên đường phải có hợp đồng bán rượu của cơ sở sản xuất hợp pháp. Như vậy, các hộ sản xuất rượu để bán phải xin giấy phép kinh doanh. 

Tuy nhiên theo ông Lê Đức Hậu, Phó trưởng Phòng Kinh tế hạ tầng huyện Việt Yên, rất ít hộ nấu rượu nhỏ lẻ có đủ điều kiện thực hiện đầy đủ thủ tục để được cấp phép. Khi được hỏi, hầu hết các hộ nấu rượu nhỏ lẻ cũng chưa thật quan tâm đến việc làm thủ tục xin giấy phép. Ông Nguyễn Văn T, xã Đồng Tân (Hiệp Hòa) cho hay, cả tháng tôi mới nấu một mẻ rượu theo hình thức chưng cất thủ công, mỗi mẻ vài chục lít chủ yếu để gia đình sử dụng, chỉ một số ít bán cho người thân khi có nhu cầu. Dù biết không có giấy phép là sai so với quy định nhưng vì không đặt ra mục đích kinh doanh kiếm lời nên gia đình tôi chưa đặt vấn đề xin giấy phép.

Trong vai người tiêu dùng, chúng tôi dễ dàng mua được từ một vài đến hàng chục lít rượu thủ công với giá từ 15 đến 40 nghìn đồng/lít ở bất cứ điểm bán hàng, cơ sở sản xuất nào cho dù đó là ở thành thị hay thôn quê. Quan sát, rượu được chắt ra từ những can, chai nhựa không hề có dán tem hay công bố tiêu chuẩn chất lượng. Đối chiếu với quy định là vi phạm nhưng việc xử lý rất... hạn chế. Trao đổi với ông Chu Thanh Hiến, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, được biết, từ đầu năm đến nay, đơn vị kiểm tra 26 cơ sở sản xuất, kinh doanh rượu trên địa bàn tỉnh, phát hiện, xử lý 6 vụ vi phạm. Lỗi vi phạm chủ yếu là bán rượu không có dán tem theo quy định của Bộ Tài chính. 

Cảnh báo những hệ lụy

Thực tế, cũng vì không có chế tài xử lý đối với việc tự nấu rượu khiến cơ quan chức năng gặp khó khi có tới cả nghìn hộ nấu rượu để tự sử dụng(?). Chính vì vậy, tình trạng nấu rượu, bán rượu không phép, không nhãn mác, không qua kiểm định chất lượng vẫn diễn ra tràn lan dẫn đến những hệ lụy cho sức khỏe người sử dụng cũng như thất thu ngân sách.

Để siết chặt quản lý thị trường rượu trong thời gian tới, nhất là dịp Tết, lễ hội đầu xuân, thực hiện chỉ đạo của Sở Công thương, lực lượng chức năng, trực tiếp là quản lý thị trường sẽ tăng cường kiểm tra việc sản xuất, kinh doanh rượu theo quy định của Nghị định 94 như: Tem, nhãn, hóa đơn, hợp đồng... Trong đó, chú trọng kiểm tra những sản phẩm rượu lưu thông trên thị trường và cơ sở kinh doanh rượu. Với những hộ sản xuất, kinh doanh rượu thủ công nhỏ lẻ, lực lượng chức năng phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền để hộ nấu rượu hiểu, tự nguyện chấp hành. Cùng đó, kịp thời hướng dẫn quy trình thủ tục để người dân thuận lợi khi đăng ký sản xuất, kinh doanh. Về lâu dài, cơ quan có thẩm quyền xem xét chỉnh sửa, bổ sung một số quy định của Nghị định 94 phù hợp với tình hình thực tế. Lý do, để được cấp phép sản xuất, kinh doanh rượu, các hộ phải bảo đảm các điều kiện về môi trường, chất lượng, an toàn thực phẩm, nhãn hàng hóa... 

Chiểu theo quy định trên thì hầu hết các hộ đều vướng, những lỗi dễ nhận thấy là nơi chưng cất rượu chật chội, gần khu vực chăn nuôi, vật dụng chứa rượu không bảo đảm vệ sinh. Do đó, để Nghị định 94 thực sự đi vào cuộc sống cần tháo gỡ những bất cập từ khâu quản lý, tuyên truyền cho đến xử lý vi phạm, bằng không thì tình trạng rượu giả, rượu kém chất lượng vẫn hằng ngày đầu độc người tiêu dùng. Về phía người tiêu dùng cũng cần được nâng cao nhận thức về sử dụng rượu, bởi vì rượu không nhãn mác vẫn tiêu thụ được không chỉ do việc kiểm soát đang bị thả nổi mà còn do người tiêu dùng  quá "dễ tính" trong việc sử dụng rượu.

Việt Anh