Cán bộ Phòng Tư vấn, trợ giúp đối tượng, Trung tâm Công tác xã hội tỉnh tư vấn tâm lý cho các em nhỏ.

Đỗi ngũ chưa đáp ứng nhu cầu

Theo thống kê của Phòng Bảo trợ xã hội, Sở Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), số người cần trợ giúp các dịch vụ CTXH chiếm khoảng 40% dân số của tỉnh. Trong đó, có hơn 20 nghìn người có công với cách mạng; 42,8 nghìn hộ nghèo; 35,9 nghìn hộ cận nghèo; khoảng 260 nghìn người cao tuổi, khuyết tật, trẻ em mồ côi, người nghiện ma túy, nhiễm HIV, phụ nữ bị buôn bán ở nước ngoài trở về.

Dù nhu cầu lớn và được công nhận là một nghề trong xã hội nhưng hiện số người làm CTXH trong tỉnh rất mỏng. Thực tế hiện nay, trên địa bàn tỉnh có Trung tâm CTXH tỉnh với 51 cán bộ, nhân viên. Trong đó, nhân viên được đào tạo đúng chuyên ngành chỉ có 5 người, thực hiện nhiệm vụ quản lý, nuôi dưỡng 127 đối tượng. Các trung tâm còn lại gồm: Điều dưỡng Người có công tỉnh, Chăm sóc và Phục hồi chức năng cho người tâm thần tỉnh và Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh có tỷ lệ nhân viên CTXH chuyên trách chưa đến 10% tổng số cán bộ. Những đơn vị này hiện đang chăm sóc, điều dưỡng luân phiên khoảng 5,8 nghìn đối tượng (gồm cả người có công, thân nhân liệt sĩ), chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng số người yếu thế cần trợ giúp.

Số lượng thiếu, nghiệp vụ, kỹ năng nghề hầu như chưa đáp ứng đang là trở ngại lớn nhất để tạo chỗ đứng vững chắc cho nghề CTXH theo đúng vai trò, chức năng. Chị Hoàng Thị Xiêm, nhân viên Phòng Quản lý, chăm sóc đối tượng, Trung tâm CTXH tỉnh chia sẻ: “Tôi chăm sóc các cụ già không nơi nương tựa, trẻ em khuyết tật đã hơn 10 năm nay. Không đơn thuần là một nghề để kiếm sống, công việc này còn giúp tôi biết yêu thương, chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh". Tuy vậy, do không được đào tạo qua trường lớp chính quy nên những nhân viên như chị Xiêm hoàn thành công việc phần lớn từ quá trình vừa làm, vừa học hỏi. Có những tình huống khiến họ lúng túng, nhất là khi tiếp nhận đối tượng mới, bị khuyết tật nặng hoặc gặp chấn động về tâm lý. Trao đổi với ông Nguyễn Văn Ngọc, Trưởng phòng Bảo trợ xã hội được biết, việc thực hiện các chính sách bảo trợ xã hội trong tỉnh thời gian qua luôn bảo đảm đầy đủ, kịp thời, cơ bản bao phủ hầu hết đối tượng yếu thế. Dù vậy, công tác quản lý, tư vấn, hướng dẫn phục hồi chức năng, can thiệp với các trường hợp cần bảo vệ khẩn cấp… còn nhiều hạn chế.

Quan tâm bồi dưỡng đội ngũ

Khi chưa được bố trí cán bộ chuyên trách và cộng tác viên CTXH, để duy trì hoạt động chăm sóc người yếu thế, giải pháp trước mắt của ngành là bồi dưỡng, đào tạo lại đội ngũ hiện có; thường xuyên cử cán bộ tham gia các khóa đào tạo do T.Ư tổ chức; mở các lớp tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng ngắn hạn cho người kiêm nhiệm ở cấp xã". Ông Đào Hồng Song, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH

Nguyên nhân dẫn đến thực tế trên là do các cấp, ngành, người dân chưa thực sự nhận thức rõ về vai trò của nghề CTXH trong đời sống. Tuy đã có Thông tư của Bộ LĐ-TB&XH quy định về chức danh, mã số, tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch viên chức CTXH; tiêu chuẩn chăm sóc tại các cơ sở bảo trợ xã hội; hướng dẫn tiêu chuẩn cộng tác viên cấp xã... nhưng về tổng thể vẫn chưa được triển khai trên địa bàn tỉnh.

Hiện nay, nhiệm vụ CTXH chủ yếu do cán bộ LĐ-TB&XH, văn hóa, dân số hoặc cán bộ một số hội, đoàn thể ở địa phương kiêm nhiệm. Do chưa được đào tạo kỹ năng cần thiết nên giải quyết công việc có mặt còn hạn chế. “Đã đảm nhận khối lượng công việc lớn theo chức năng được phân công, tôi lại được giao thêm nhiệm vụ của nhân viên CTXH. Dù kiêm nhiệm vất vả nhưng chúng tôi chưa được hưởng thêm khoản hỗ trợ nào”, anh Chu Ngọc Thị, cán bộ LĐ-TB&XH xã Tiên Lục (Lạng Giang) nói. Từ thực tế này, năm 2016, Sở LĐ-TB&XH tham mưu xây dựng Đề án “Phát triển đội ngũ cộng tác viên CTXH ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016-2020”. Theo đó, phấn đấu mỗi xã, phường, thị trấn có ít nhất 1 cộng tác viên làm việc theo chế độ hợp đồng, được hưởng phụ cấp hằng tháng bằng mức lương tối thiểu chung. Nhưng đến thời điểm này, Đề án vẫn chưa được thông qua bởi không phù hợp với chủ trương tinh giản biên chế.

Theo ông Đào Hồng Song, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH, khi chưa được bố trí cán bộ chuyên trách và cộng tác viên CTXH, để duy trì hiệu quả hoạt động chăm sóc người yếu thế, giải pháp trước mắt của ngành là tập trung đào tạo, đào tạo lại đội ngũ hiện có; thường xuyên cử cán bộ tham gia các khóa đào tạo do T.Ư tổ chức; mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng ngắn hạn cho người kiêm nhiệm ở cấp xã. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về nghề CTXH, ưu tiên tuyển dụng những người được đào tạo bài bản, chuyên sâu vào làm việc, tránh lãng phí nguồn nhân lực.

Tường Vi