Người cao tuổi TP Bắc Giang rèn luyện sức khỏe tại Trung tâm Chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi tỉnh.

Chưa có mô hình dịch vụ chăm sóc người già

Tại một diễn đàn dành cho người cao tuổi (NCT) mới đây, nhiều ý kiến đề nghị cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm xây dựng trung tâm chăm sóc, nuôi dưỡng người già. Ví như ông Ngô Đức Liễu, 74 tuổi, Chi hội trưởng Chi hội NCT Tổ dân phố Mai Sẫu, phường Đa Mai (TP Bắc Giang) đề nghị sớm có quy hoạch, dành quỹ đất, dành nguồn lực đầu tư xây dựng các trung tâm chăm sóc, nuôi dưỡng NCT. Ông Dương Văn Khoa, ở phường Trần Phú nêu: Thực tế hiện nay, nhiều NCT không có lương hưu, bị coi là gánh nặng cho gia đình, xã hội; không được chăm sóc chu đáo. Có hiện tượng con cái trưởng thành, tách hộ, thiếu quan tâm đến cha mẹ nên vô hình trung họ thành hộ nghèo. Lại có tình trạng tìm cách tách hộ để lợi dụng chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Ông mong muốn khi KT-XH phát triển, các nhà lãnh đạo, quản lý có trách nhiệm quan tâm, tạo điều kiện để NCT được thụ hưởng những thành tựu phát triển chung của xã hội. Việc xây dựng các trung tâm chăm sóc NCT có thể huy động sự vào cuộc của doanh nghiệp, nhà hảo tâm. Trao đổi về chủ đề này, ông Ngô Cao Thuận, Tổ dân phố Thanh Lương, phường Dĩnh Kế cho rằng nhà dưỡng lão cần thiết song chỉ phù hợp với người cô đơn.

Được biết, trên địa bàn tỉnh hiện nay mới chỉ có Trung tâm Công tác xã hội (thuộc Sở LĐ-TB&XH) tiếp nhận chăm sóc 39 đối tượng người già neo đơn, không nơi nương tựa và một số ít được chăm sóc tại 3 cơ sở ngoài công lập. Vì thế vẫn còn hàng chục nghìn NCT phải tự bươn trải kiếm sống, đời sống vật chất, tinh thần khó khăn, thiếu thốn.

Vấn đề xã hội đáng quan tâm

Ông Nguyễn Bá Thục, Phó Chủ tịch Hội NCT tỉnh cho rằng đây là vấn đề an sinh xã hội rất đáng quan tâm bởi hiện nay, số NCT được hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước chỉ chiếm phần nhỏ so với số lượng NCT trên địa bàn tỉnh. Theo Sở LĐ-TB&XH, đến tháng 6-2017, toàn tỉnh có 190,5 nghìn NCT (từ 60 tuổi trở lên), chiếm 11,7% dân số của tỉnh. Trong đó có 26,5 nghìn NCT thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật; khoảng 25 nghìn người từ 80 tuổi trở lên không có lương hưu, trợ cấp BHXH. Vì thế, với tốc độ già hóa dân số như hiện nay thì nhu cầu xây dựng các cơ sở, trung tâm nuôi dưỡng, chăm sóc NCT tự nguyện là rất lớn. Nhưng xét theo quan niệm truyền thống về gia đình của người Á Đông thì việc gửi ông bà, cha mẹ già vào những nơi như vậy có lẽ vẫn còn mới mẻ.

Nhìn vào thực tế, quan hệ gia đình ngày nay bị chi phối mạnh bởi kinh tế thị trường. Cuốn theo công việc nên con cháu ít có thời gian chăm sóc, trò chuyện với ông bà, cha mẹ. NCT Việt Nam có tuổi thọ trung bình cao (khoảng 73 tuổi) nhưng chất lượng sống lại chưa tương xứng. Chính sách trợ giúp còn nhiều hạn chế mà cũng chỉ được số ít NCT thuộc diện đặc biệt. Bên cạnh đó, nhiều người già không muốn ở với con cái do khoảng cách tuổi tác tạo ra khác biệt về thói quen sinh hoạt và có đủ khả năng kinh tế để vào các trung tâm nuôi dưỡng tự nguyện. Có thể khẳng định, trong thời gian tới, số lượng NCT có nhu cầu được nuôi dưỡng, chăm sóc tại các cơ sở, trung tâm theo hình thức tự nguyện sẽ ngày càng tăng. Bởi tại đây, ngoài được chăm sóc về sức khỏe, phục vụ sinh hoạt, các cụ còn được trò chuyện, chia sẻ tâm tư, tình cảm với những người cùng lứa tuổi, hoàn cảnh.Về quy định pháp luật thì đã có (Nghị định 136 của Chính phủ) nhưng trên địa bàn tỉnh chưa triển khai được. Năm 2015, Phòng Bảo trợ xã hội (Sở LĐ-TB&XH) đã tham mưu với Sở có báo cáo đề xuất UBND tỉnh xây dựng Trung tâm Chăm sóc NCT tỉnh. Tuy nhiên vấn đề này đến nay vẫn đang để ngỏ.

Theo ông Nguyễn Bá Thục, trong điều kiện Nhà nước chủ trương thắt chặt đầu tư, chi tiêu công thì nếu có xây dựng các trung tâm như vậy vẫn phải trông chờ chính vào nguồn huy động xã hội hóa; Nhà nước chỉ hỗ trợ cơ chế về mặt bằng. Vì vậy, để có thể xây dựng Trung tâm Nuôi dưỡng NCT rất cần kêu gọi đầu tư, thu hút xã hội hóa để có đủ nguồn lực.

Cũng cần phân biệt rõ giữa đối tượng người già có hoàn cảnh đặc biệt thuộc diện bảo trợ và người tự nguyện sử dụng dịch vụ chăm sóc. Để có giải pháp cho vấn đề mà bất cứ người dân nào cũng phải đối mặt, đó là tuổi già, các ngành chức năng, tổ chức xã hội tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng và nhu cầu để đề xuất với Nhà nước có hướng quản lý, tổ chức, cũng như cơ chế hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp, đơn vị chuyên nghiệp, đa dạng hóa, linh hoạt cung cấp dịch vụ chăm sóc tại nhà hoặc tập trung; bảo đảm chính sách an sinh dành cho NCT.

Kim Hiếu - Đỗ Quyên