Bổ sung các trường hợp bị cấm nhận con nuôi, làm rõ quyền thừa kế của con nuôi
Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được Chính phủ tiếp thu, chỉnh lý theo hướng hoàn thiện các quy định về đối tượng được nhận làm con nuôi, điều kiện của người nhận con nuôi, quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi với con nuôi, qua đó tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em.
Sáng 20/11, với 463/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) sáng 20/11.
![]() |
|
Các đại biểu ấn nút thông qua Luật. |
Trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), trong đó tập trung làm rõ 5 nhóm vấn đề lớn được đại biểu Quốc hội quan tâm.
Bổ sung điều kiện bảo đảm an toàn cho trẻ em khi được nhận làm con nuôi
Trình bày báo cáo của Chính phủ trước khi Quốc hội xem xét, thông qua dự luật, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo đã được tiếp thu, chỉnh lý trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội. Một nội dung được bổ sung vào Điều 4 là nguyên tắc Nhà nước có chính sách hỗ trợ việc nuôi con nuôi trong nước phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế-xã hội từng thời kỳ.
Quy định này nhằm khuyến khích công dân Việt Nam nhận trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, đang sống tại các cơ sở chăm sóc tập trung làm con nuôi, tạo điều kiện để trẻ được sống trong môi trường gia đình.
Dự thảo Luật cũng được bổ sung khái niệm “trẻ em không nơi nương tựa”, bảo đảm thống nhất với quy định của pháp luật về trẻ em. Theo đó, chỉ những trẻ em không thể hoặc không được sống trong môi trường gia đình gốc mới được giải quyết cho làm con nuôi.
Đối với đề xuất bổ sung trẻ em di cư, trẻ em lánh nạn, tị nạn chưa xác định được cha mẹ hoặc không có người chăm sóc vào nhóm đối tượng được nhận làm con nuôi, Chính phủ cho rằng những trường hợp này có nguồn gốc phức tạp, chưa rõ ràng, nên chưa bảo đảm chặt chẽ về mặt pháp lý. Việc chăm sóc các em sẽ thực hiện thông qua những hình thức chăm sóc thay thế khác theo quy định của Luật Trẻ em.
![]() |
|
Trình bày báo cáo của Chính phủ trước khi Quốc hội xem xét, thông qua dự luật, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo đã được tiếp thu, chỉnh lý trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội. |
Đáng chú ý, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về việc bổ sung các trường hợp không được nhận con nuôi. Theo đó, dự thảo bổ sung quy định cấm nhận con nuôi đối với người đã bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, về các hành vi xâm hại trẻ em; người từng bị kết án về các tội liên quan trực tiếp đến hoạt động mại dâm, gồm truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, chứa mại dâm, môi giới mại dâm và mua dâm người dưới 18 tuổi.
Trong khi đó, đề xuất quy định độ tuổi tối đa của người nhận con nuôi chưa được Chính phủ tiếp thu do chưa có đủ căn cứ thực tiễn và chưa đạt được sự đồng thuận. Chính phủ cho rằng trường hợp người cao tuổi nhận trẻ em làm con nuôi, cơ quan có thẩm quyền cần đánh giá toàn diện khả năng bảo đảm mái ấm gia đình bền vững cho trẻ.
Theo Chính phủ, thực tiễn giải quyết nuôi con nuôi thời gian qua cơ bản không phát sinh vướng mắc đối với yêu cầu nhận con nuôi của người cao tuổi. Kinh nghiệm một số nước có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng với Việt Nam như Thái Lan, Philippines cũng không quy định độ tuổi tối đa của người nhận con nuôi.
Giữ thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ quyết định nuôi con nuôi của cơ quan hành chính
Về thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ quyết định nuôi con nuôi, Chính phủ giữ quan điểm giao cơ quan hành chính thực hiện, kể cả đối với trường hợp đã hoàn tất việc giao nhận con nuôi. Theo Chính phủ, quyết định nuôi con nuôi là quyết định hành chính nên việc giao cơ quan hành chính thu hồi, hủy bỏ sẽ bảo đảm nhanh chóng, hiệu quả, kịp thời bảo vệ lợi ích của trẻ em khi có vi phạm điều cấm.
Chính phủ cũng cho rằng các căn cứ thu hồi, hủy bỏ đã được quy định rõ ràng, cụ thể nên việc giải quyết thông qua thủ tục tố tụng tại Tòa án là không cần thiết. Quan điểm này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó khuyến khích phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án.
Một vấn đề khác được làm rõ trong dự thảo Luật là hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi. Chính phủ đã chỉnh lý quy định về thời điểm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi, xác định kể từ ngày quyết định nuôi con nuôi có hiệu lực thi hành, các bên có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ và con theo quy định pháp luật.
![]() |
|
Với 463/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) sáng 20/11. |
Đồng thời, quyền và nghĩa vụ này cũng được xác lập giữa con nuôi với các thành viên khác trong gia đình cha mẹ nuôi theo quy định của pháp luật.
Đối với quan hệ thừa kế giữa con nuôi và cha mẹ đẻ, Chính phủ không tiếp thu đề xuất loại bỏ quyền thừa kế theo pháp luật giữa hai bên. Theo Chính phủ, quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 về vấn đề này vừa bảo đảm tính nhân văn, ghi nhận mối quan hệ huyết thống tự nhiên, vừa phù hợp với chuẩn mực đạo đức và phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc. Việc nuôi con nuôi không làm mất đi quan hệ huyết thống giữa cha mẹ đẻ và con đẻ.
Quy định này đã được kế thừa qua nhiều giai đoạn pháp luật, từ Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 đến các Bộ luật Dân sự năm 1995, 2005 và 2015. Theo Chính phủ, thực tế cũng chưa ghi nhận những vướng mắc nổi cộm liên quan đến vấn đề này.
Ngoài ra, dự thảo Luật cũng quy định trường hợp việc nuôi con nuôi bị chấm dứt khi con nuôi chưa thành niên do cha mẹ nuôi đã chết, con nuôi vẫn được thừa kế di sản của cha mẹ nuôi theo quy định tại Điều 29. Cụ thể, quy định áp dụng trong trường hợp cả cha nuôi và mẹ nuôi đều đã chết hoặc cha nuôi, mẹ nuôi là người độc thân chết. Đây là nội dung nhằm bảo đảm quyền lợi của trẻ em trong trường hợp Bộ luật Dân sự hiện chưa có quy định điều chỉnh.
Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Bắc Ninh



















Ý kiến bạn đọc (0)