Chuyển đổi mô hình nông nghiệp từ sản xuất truyền thống đến kinh tế xanh, tuần hoàn
BẮC NINH - Là thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang kinh tế nông nghiệp hiện đại, xanh, tuần hoàn và theo chuỗi giá trị. Cách làm này giúp khai thác hiệu quả lợi thế từng vùng, tạo dư địa tăng trưởng và phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường với không gian đô thị.
Nâng tầm giá trị nông nghiệp
Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa đang làm thay đổi không gian và phương thức phát triển kinh tế của Bắc Ninh. Trong bối cảnh đó, nông nghiệp không thể tiếp tục phát triển chủ yếu dựa vào quy mô diện tích, lao động và sản lượng mà chuyển sang mô hình sản xuất có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Yêu cầu đặt ra là chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm định hướng, doanh nghiệp và hợp tác xã làm hạt nhân, khoa học công nghệ làm động lực, chất lượng và hiệu quả làm thước đo. Trong đó, việc tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh, phát triển các sản phẩm chủ lực, xây dựng thương hiệu và liên kết chặt chẽ các khâu từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng.
![]() |
|
Nông dân Bắc Ninh chú trọng sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn an toàn, nâng cao giá trị sản phẩm. |
Ông Dương Thanh Tùng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Theo định hướng phát triển nông nghiệp trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thành phố Bắc Ninh tập trung xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, hiện đại, bền vững; chú trọng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và tăng cường liên kết theo chuỗi sản phẩm. Các vùng sản xuất được định hướng áp dụng theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, sản xuất hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao. Đặc biệt, định hướng phát triển không chỉ dừng ở việc nâng cao giá trị sản phẩm mà còn đặt ra yêu cầu giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, truy xuất nguồn gốc và khai thác các giá trị kinh tế mới từ hệ sinh thái.
Đây là bước chuyển quan trọng để nông nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình tăng trưởng xanh của thành phố. Một đơn vị diện tích đất nông nghiệp không chỉ được đánh giá bằng sản lượng mà còn bằng giá trị kinh tế tạo ra, mức độ tiết kiệm tài nguyên, khả năng bảo vệ môi trường và sự tham gia vào chuỗi cung ứng. Các phụ phẩm sau thu hoạch, chất thải chăn nuôi, nguồn nước và các tài nguyên sinh thái có thể khai thác, tái sử dụng và tạo ra giá trị.
Ba hướng phát triển bổ trợ
Bắc Ninh tổ chức lại không gian sản xuất thành ba vùng với những lợi thế và chức năng khác nhau, tạo điều kiện hình thành hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, liên kết và bổ trợ lẫn nhau, bao gồm 3 vùng.
Vùng nông nghiệp ven đô, diện tích khoảng 168.446 ha, gồm 62 xã, phường thuộc vùng đô thị động lực. Hạt nhân là không gian đô thị Bắc Giang - Bắc Ninh và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Nằm trong Vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ của Vùng Thủ đô Hà Nội, khu vực này có lợi thế về thị trường tiêu thụ, kết nối giao thông và nhu cầu cung ứng thực phẩm chất lượng cao. Vùng này được định hướng phát triển thành nền nông nghiệp đô thị hiện đại, sinh thái, đáp ứng nhu cầu của cư dân đô thị và lực lượng lao động tại các khu công nghiệp. Những vùng sản xuất rau, củ, quả an toàn như rau cải, khoai tây, bí xanh, măng tây, dưa chuột, cà chua, ớt, hành... được khuyến khích phát triển theo hướng tập trung, ứng dụng công nghệ cao, nhà kính, nhà màng và tự động hóa.
Phát huy lợi thế gần các trung tâm tiêu dùng và hạ tầng giao thông cũng mở ra cơ hội phát triển chuỗi cung ứng nông sản kết nối trực tiếp từ vùng sản xuất đến hệ thống phân phối, bếp ăn tập thể, siêu thị, giúp giảm chi phí vận chuyển, bảo quản mà còn hạn chế thất thoát sau thu hoạch, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.
![]() |
|
Nông dân Bắc Ninh sản xuất nông nghiệp trong nhà màng giúp kiểm soát tốt quy trình chăm sóc, nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm. |
Vùng nông nghiệp chất lượng cao, diện tích khoảng 85.295 ha, gồm 15 xã, phường khu vực phía Bắc và Tây Bắc thành phố. Đây là không gian được định hướng phát triển sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao, rau màu tập trung theo hướng thâm canh, quy mô lớn; đồng thời hình thành hệ thống trang trại hiện đại, ứng dụng công nghệ cao là dữ liệu lớn trong quản lý sản xuất giúp kiểm soát tốt hơn quy trình canh tác, sử dụng phân bón, nước tưới, năng lượng và vật tư đầu vào. Phát triển kinh tế tuần hoàn trong khu vực này nhằm tạo sự kết nối giữa trồng trọt, chăn nuôi và chế biến. Phụ phẩm cây trồng được tận dụng làm thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ; chất thải chăn nuôi được thu gom, xử lý, tái sử dụng phù hợp quy chuẩn nhằm giảm thiểu chất thải và tác động đến môi trường.
Vùng nông nghiệp sinh thái, có diện tích khoảng 217.632 ha, gồm 22 xã, phường khu vực phía Đông và Đông Bắc thành phố. Kết hợp nông nghiệp, lâm nghiệp và bảo vệ môi trường, khu vực này có tiềm năng phát triển các vùng nguyên liệu cây dược liệu, cây gia vị, cây ăn quả và cây công nghiệp ngắn ngày gắn với xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, phát triển du lịch sinh thái và kinh tế lâm nghiệp bền vững. Việc khai thác giá trị hấp thụ các-bon của rừng, tiếp cận thị trường tín chỉ các-bon theo quy định có thể mở thêm hướng tạo thu nhập từ các giá trị sinh thái.
Ba vùng sản xuất với những chức năng khác nhau tạo nên cấu trúc không gian nông nghiệp ven đô gắn với thị trường tiêu dùng; vùng chất lượng cao tập trung vào sản xuất hàng hóa và công nghệ; vùng sinh thái phát huy lợi thế nông-lâm nghiệp, cảnh quan và tài nguyên tự nhiên. Sự phân vùng này tạo cơ sở để phân bổ nguồn lực đầu tư phù hợp, tránh phát triển dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Đòn bẩy cho nông nghiệp hiện đại
Nếu trước đây sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, điều kiện tự nhiên và lao động thủ công thì mô hình nông nghiệp hiện đại đòi hỏi quy trình được quản trị bằng dữ liệu, công nghệ và các tiêu chuẩn chất lượng. Thành phố tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong nông nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và thiết bị thông minh trong sản xuất để hỗ trợ giám sát điều kiện đất đai, thời tiết, độ ẩm, dinh dưỡng cây trồng và kiểm soát dịch bệnh, qua đó tiến tới canh tác chính xác.
![]() |
|
Ứng dụng công nghệ thông minh, tự động hóa trong giám sát và chăm sóc cây trồng đang được nhiều địa phương Bắc Ninh triển khai. |
Việc số hóa thông tin vùng trồng, quy trình canh tác, sản lượng và chất lượng sản phẩm sẽ tạo điều kiện minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là công cụ xây dựng niềm tin với người tiêu dùng, nâng cao khả năng tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại và thị trường xuất khẩu.
Một hướng đi cần được thành phố quan tâm là phát triển các mô hình kinh doanh nông nghiệp mới dựa trên nền tảng số, kết nối trực tiếp giữa người sản xuất, doanh nghiệp chế biến, đơn vị logistics và người tiêu dùng. Khi thông tin thị trường được cập nhật kịp thời, hoạt động sản xuất có thể điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu, hạn chế tình trạng dư thừa cục bộ và giảm rủi ro cho người nông dân.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng đổi mới tổ chức sản xuất. Vì vậy, việc củng cố hợp tác xã, tổ hợp tác, phát triển kinh tế trang trại và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt, kết nối thị trường, chuyển giao công nghệ và tổ chức chuỗi giá trị; hợp tác xã là cầu nối tập hợp hộ sản xuất, thống nhất quy trình và bảo đảm nguồn cung.
Với định hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, Bắc Ninh đang có cơ hội hình thành những mô hình kinh tế tuần hoàn phù hợp với đặc điểm của một đô thị công nghiệp phát triển.
Bắc Ninh



















Ý kiến bạn đọc (0)