Bà Đặng Thị Tần (ngoài cùng bên trái), thôn Tân Hương, xã Nghĩa Phương (Lục Nam) gặp gỡ đồng đội từng tham gia đội TNXP hồ Cây Đa.

Từ năm 2006, Hội Cựu TNXP tỉnh đã nhiều lần đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, công nhận phiên hiệu cho đội TNXP chủ lực thủy lợi miền núi gồm các huyện: Sơn Động (phiên hiệu C205), Lục Ngạn (phiên hiệu 2511), Lục Nam (phiên hiệu hồ Cây Đa), Yên Thế và đơn vị TNXP 206 Cấm Sơn, Lục Ngạn (phiên hiệu N206 Cấm Sơn). Những đơn vị này có nhiệm vụ lao động, xây dựng công trình thủy lợi thuộc các huyện miền núi để phục vụ sản xuất trong thời bình cũng như khi xảy ra chiến sự; mở đường ga từ Sông Hóa đến Cấm Sơn; mở đường cho xe, pháo của bộ đội chiếm lĩnh các cao điểm bắn máy bay của Mỹ, bảo vệ ga tàu và công trường. Tuy nhiên, do chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện của cấp trên nên quá trình công nhận phiên hiệu kéo dài.

Tháng 11-2014, Bộ Nội vụ có Thông tư số 18 quy định việc xác nhận phiên hiệu đơn vị TNXP đã được thành lập và hoạt động trong các thời kỳ đối với đơn vị chưa được xác định phiên hiệu. Thông tư nêu rõ các tiêu chí, trình tự, thủ tục lập hồ sơ, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác xác nhận phiên hiệu đơn vị.

Trở ngại lớn nhất là hơn 95% trường hợp mất giấy tờ gốc, nhiều đối tượng sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn nên ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ. Với phương châm không bỏ sót đối tượng, bảo đảm quyền lợi cho hội viên, Hội Cựu TNXP tỉnh đã tìm được quyết định của Ủy ban hành chính tỉnh Hà Bắc (cũ) từ năm 1966 về việc thành lập các đội chủ lực thủy lợi ở các huyện miền núi. Trong đó, Ủy ban hành chính huyện quản lý về mọi mặt. Các đội có tổ chức bộ máy, biên chế rõ ràng. Sau khi xem xét, Bộ Nội vụ kết luận, các đội chủ lực thủy lợi nói trên hoàn toàn phù hợp với nhu cầu cấp thiết của việc huy động thanh niên đi phục vụ kháng chiến. Các tiêu chí về thẩm quyền quyết định thành lập, đối tượng tuyển lựa, thời gian hoạt động phù hợp với Thông tư số 18. Ngoài ra, Hội vận động các nhân chứng lịch sử còn minh mẫn cung cấp thông tin. Đó là các cơ sở để hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm lợi ích thiết thực cho hội viên.

Qua nhiều quy trình, thủ tục, đến tháng 5-2016, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang ban hành quyết định công nhận phiên hiệu đơn vị TNXP đối với 4 đội chủ lực thủy lợi tại các huyện: Lục Nam, Lục Ngạn, Yên Thế, Sơn Động và đơn vị N206 Cấm Sơn; hơn 1,7 nghìn trường hợp thuộc diện chi trả. Ở huyện Lục Nam, Hội Cựu TNXP huyện khảo sát và tổng hợp gần 600 hồ sơ (nhiều nhất tỉnh), đến nay danh sách các đối tượng đã được cơ quan chức năng xét duyệt và chờ cấp kinh phí chi trả. Ngoài số tiền trợ cấp một lần là 2,5 triệu đồng/người, các cựu TNXP thuộc phiên hiệu hồ Cây Đa còn được hưởng bảo hiểm y tế, tiền mai táng phí. Những trường hợp neo đơn, hoàn cảnh khó khăn được đề nghị hưởng chế độ trợ cấp thường xuyên, mỗi tháng 540 nghìn đồng.

Bà Nguyễn Thị Đựng (SN 1948) ở thôn Phú Yên 2, xã Tam Dị (Lục Nam) nói: “Tôi tham gia TNXP từ năm 1966, biên chế tại đơn vị hồ Cây Đa. Sau ba năm cùng đồng đội xây dựng các công trình thủy lợi, phục vụ kháng chiến, tôi trở về địa phương. Biết đơn vị được công nhận phiên hiệu, tôi rất vui vì những đóng góp của chúng tôi tuy nhỏ bé nhưng đã được nhà nước công nhận. Sau khi hoàn thiện hồ sơ, tháng 4-2017, tôi được hưởng chế độ bảo hiểm y tế và đang chờ tiền trợ cấp một lần”. Bà Đựng thuộc hộ nghèo, mỗi ngày, nữ cựu TNXP thêm già yếu, Hội Cựu TNXP huyện đã làm đơn đề nghị cơ quan chức năng chi trả chế độ hằng tháng để bà trang trải cuộc sống. Trong tổng số hồ sơ, huyện Lục Nam có 270 trường hợp được giải quyết bảo hiểm y tế.

Ông Nguyễn Văn Vượng, Chủ tịch Hội Cựu TNXP tỉnh cho biết: Hiện nay, phần lớn các trường hợp đề nghị chi trả chế độ đều đã già, yếu, nhiều người có hoàn cảnh khó khăn. Vì thế, Hội đề xuất với ngành chức năng hoàn thiện trước thẻ bảo hiểm y tế cho các hội viên để họ được hưởng các ưu đãi khi khám, chữa bệnh. Theo thống kê, tỷ lệ cựu TNXP thuộc 5 phiên hiệu đơn vị được hưởng bảo hiểm y tế chiếm khoảng 50%, Hội tiếp tục nhận các hồ sơ (không có giấy tờ gốc) từ các địa phương gửi đến và làm tốt khâu kiểm duyệt, đính chính lại thông tin nếu sai sót (chủ yếu là tên tuổi, năm sinh và nguyên quán) để trình Sở Nội vụ, UBND tỉnh xem xét, giải quyết chế độ.

Mạc Yến