Trên đất Kinh Bắc văn hiến và cách mạng, để làm nên vẻ đẹp riêng có của mỗi lễ hội với các cấp độ khác nhau từ làng, xã tới tổng, khu vực đã là khó nhưng cha ông đã làm được. Tuy vậy, việc giữ gìn và phát huy giá trị của nó trong xu thế toàn cầu, với công nghệ thông tin phát triển như hiện nay là việc khó hơn nhiều bề đòi hỏi trách nhiệm của các thế hệ con cháu.

Trên địa bàn Bắc Giang, sau lễ hội Xương Giang, đền Hả, Xuân Lương hiện còn các lễ hội lớn như chùa Vĩnh Nghiêm, lễ hội Yên Thế và lễ vinh danh di sản quốc gia đặc biệt và di sản quốc gia lễ hội chùa Bổ Đà. Cùng với nguyện vọng của nhân dân nơi tổ chức lễ hội, chính quyền, các đoàn thể luôn đồng thuận trong việc chỉ đạo, tổ chức các lễ hội trên cơ sở thật sự trang trọng, quảng bá mạnh mẽ giá trị, tiết kiệm nhưng giữ gìn rõ nhất bản sắc gốc vững bền từ bao đời nay của di tích, di sản. Có những hoạt động đặc sắc như chọi dê, bịt mắt bắt lợn rừng (Xuân Lung- Thác Ngà,  Xuân Lương, Yên Thế), vật cầu (Vân Hà- Việt Yên), võ vật ở đất thượng võ Tân Yên, Yên Thế… 

Dẫu quanh hội đã xuất hiện những dịch vụ khá hấp dẫn hút khách cho trẻ em như nhà bóng, nhà hơi, các trò phi tiêu, thả vòng cổ chai cùng nhiều sạp hàng đồ chơi; không thể vắng những quầy sách văn hóa, kinh nghiệm giữ gìn sức khỏe, cả cách khấn cúng nôm, những chiếc vòng may mắn của Anandi trong phim Ấn Độ “Cô dâu 8 tuổi” cho đối tượng khác. Trưng bày những  cây cảnh, sới chọi gà, nhún cây đu hay hát quan họ… những gì thuộc bản sắc làng xã, vùng miền thì rõ ràng luôn được chú trọng giữ gìn, không thể bỏ qua.

Tuy vậy, khi những di tích, di sản được công nhận từng hạng bậc khác nhau, nhất là tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ người Việt được công nhận là di sản phi vật thể của nhân loại, người ta đang bộc lộ hai cực của tâm lý từ vui mừng sang lo ngại. Hát xướng thâu đêm suốt sáng hầu thánh có sức lan tỏa nhanh, xuất hiện thêm nhiều đệ tử cả trẻ tuổi theo hầu sẽ trở thành mối lo, không chỉ cho mỗi gia đình. Sức chứa của đền, chùa (có tiếng) sẽ trở thành bức xúc, rồi vấn đề bảo đảm an ninh trật tự và khó tránh khỏi sự lạm dụng hoạt động mê tín dị đoan.

Cùng với nguồn ngân sách nhà nước, việc tôn tạo di tích được xã hội hóa cao độ. Rất nhiều di tích được duy tu, bảo dưỡng cẩn trọng, uy nghi theo gốc tích với biết bao công của lòng thành của khách thập phương. Huy động nguồn vật chất như thế, giữ bản sắc lễ hội đúng truyền thống dân tộc sẽ tạo nên độ bền vững trong xây dựng đời sống văn hóa hôm nay.

Thúy Anh