Ảnh minh họa.

Lương “chạy” nhanh hơn năng suất

Theo báo cáo của các chuyên gia Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) vừa được công bố, trong khi năng suất LĐ của Việt Nam 10 năm trở lại đây (2004-2015) chỉ đạt 4,4% nhưng tỷ lệ tăng trưởng bình quân của tiền lương đã đạt 5,8%. Những chỉ số này khiến một số chuyên gia kinh tế lo ngại tăng lương "chạy" nhanh hơn tốc độ tăng năng suất LĐ.

Ông Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng VEPR cho rằng, việc tăng lương tối thiểu cao hơn năng suất LĐ dẫn tới nhiều tác động tiêu cực, làm giảm động lực của nhà đầu tư, lợi nhuận của DN và sức cạnh tranh của nền kinh tế. “Điều chỉnh mức lương tối thiểu phải phù hợp với tăng trưởng năng suất LĐ. Hơn nữa, nếu coi tăng lương tối thiểu như một chính sách bảo trợ sẽ không phát huy được hiệu quả” -  ông Nguyễn Đức Thành nói.

Các chuyên gia cho rằng, tăng lương nhưng năng suất LĐ không tăng tương ứng sẽ làm tăng chi phí của các DN, giảm khả năng cạnh tranh cho nền kinh tế. Thậm chí, để tăng năng suất LĐ, DN sẽ thay đổi phương thức sản xuất và NLĐ sẽ có nguy cơ mất việc. Ông Nguyễn Đức Thành lo ngại rằng để giảm chi phí LĐ, các DN sẽ sử dụng ngày càng nhiều máy móc thay vì sử dụng LĐ như trước kia. Việc lương tăng như vậy sẽ làm nhiều NLĐ bị mất việc, phải ra khỏi thị trường LĐ hơn.

Lương tối thiểu trở nên “méo mó”

Ở Việt Nam, mỗi khi tăng lương tối thiểu thì câu hỏi "liệu năng suất LĐ có tăng tương ứng không?" luôn được đặt ra. Thế nhưng, một số chuyên gia lại cho rằng, việc gắn mức tăng lương với tốc độ tăng năng suất LĐ hiện nay là sự so sánh khập khiễng.

Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phân tích, năng suất LĐ chúng ta hay đề cập đến là năng suất LĐ xã hội hay năng suất LĐ công nghiệp? “Trong khi tiền lương tối thiểu đang điều chỉnh hàng năm là trong khu vực công nghiệp thì buộc phải so sánh với năng suất LĐ công nghiệp. Không thể so sánh tiền lương tối thiểu trong khu vực công nghiệp với năng suất LĐ xã hội. Đây là sự so sánh khập khiễng!” - ông Mai Đức Chính nói.

Theo ông Mai Đức Chính, hiện nay rất nhiều DN xây dựng hai hệ thống bảng lương, trong đó, một bảng lương bằng hoặc cao hơn mức lương tối thiểu làm cơ sở đóng bảo hiểm xã hội (BHXH). “Các DN đang lợi dụng tiền lương tối thiểu làm cơ sở đóng BHXH, vì thế tiền lương tối thiểu trở nên ‘méo mó’” - ông Mai Đức Chính nhấn mạnh.

Làm rõ hơn về "nhiệm vụ" của lương tối thiểu, Thứ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp cho biết, tiền lương tối thiểu như một công cụ để bảo đảm an sinh xã hội, áp dụng cho số LĐ làm việc bình thường nhất, có kỹ năng bình thường nhất ở mức tối thiểu. “Còn đối với thang bảng lương tại DN lại là câu chuyện giới chủ đàm phán với công đoàn. Hiện nay, trên thế giới vẫn có hơn 100 nước áp dụng cơ chế thỏa thuận lương tối thiểu hằng năm” - Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp nói.

Lương tối thiểu là tiền lương của NLĐ làm công việc đơn giản nhất, bảo đảm mức sống tối thiểu cho NLĐ hoạt động trong điều kiện bình thường, chứ không phải tiền lương dành cho toàn bộ lực lượng LĐ. Thế nhưng, có vẻ như với một nền kinh tế mà tiền lương DN chi trả cho NLĐ vẫn đang “quanh quẩn” mức lương tối thiểu thì tiền lương tối thiểu đang phải “gồng gánh” quá nhiều trọng trách.

Có lẽ, chỉ khi nào mức lương bình quân của NLĐ vượt xa mức lương tối thiểu thì khi đó tiền lương tối thiểu mới có ý nghĩa đơn thuần chỉ là công cụ để bảo đảm an sinh xã hội, thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng.

Theo Hồng Kiều/Vietnam+