Mỏ khoáng sản: Cấp phép nhiều, hoạt động ít

Thứ 2: 08:16 ngày 12/10/2026

BẮC NINH - Để đáp ứng nhu cầu sử dụng vật liệu xây dựng trên địa bàn, thời gian qua, UBND thành phố Bắc Ninh đã cấp phép cho hàng chục mỏ khai thác khoáng sản song đến nay nhiều mỏ vẫn không thể hoạt động. Trước thực tế này, thành phố đang chỉ đạo các giải pháp tháo gỡ.

Vướng thủ tục đất đai, quy hoạch

Giai đoạn 2020-2025, thành phố đã tổ chức đấu giá thành công và đưa vào cấp phép thăm dò, phê duyệt trữ lượng đối với 60 mỏ khoáng sản; trong đó, đã cấp giấy phép khai thác cho 32 mỏ với tổng trữ lượng hơn 45 triệu m³. Thế nhưng, trong số 32 mỏ được cấp phép này chỉ có 3 mỏ hoạt động, số còn lại đang dừng hoặc tạm dừng. Bên cạnh các mỏ đấu giá, thành phố cũng cấp phép cho 27 mỏ không đấu giá (chỉ có 7 mỏ đang hoạt động). Cùng với đó, trước đòi hỏi về vật liệu cho các công trình, dự án trọng điểm, thành phố tiếp tục cấp phép mỏ không đấu giá theo cơ chế đặc thù. Tính đến thời điểm này, tổng số mỏ qua các hình thức đấu giá, khoanh định không đấu giá và áp dụng cơ chế đặc thù là 178 mỏ; trong đó 78 mỏ được cấp phép nhưng chỉ có 15 mỏ đang hoạt động.

Mỏ đất được cấp phép khai thác tại phường Nếnh. Ảnh: Hải Minh.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do vướng mắc về thủ tục đất đai. Nhiều mỏ làm thủ tục thuê đất chưa xong hoặc có mỏ không phải làm thủ tục thuê đất nhưng chưa xây dựng cơ bản mỏ xong nên chưa thể khai thác. Đơn cử tại xã Yên Định, theo đồng chí Nguyễn Thành Phong, Chủ tịch UBND xã, địa phương hiện có 1 mỏ đất và 2 mỏ cát đã được cấp phép nhưng chưa hoạt động. Mới đây, Công ty cổ phần Đầu tư khai thác khoáng sản DT69 bắt đầu xây dựng cơ bản mỏ ở thôn Gốc Gạo (dự kiến khai thác mỏ từ tháng 1/2027) do trước đó vướng thủ tục đất đai. Với 2 mỏ cát, dù thủ tục đất đai và môi trường đã hoàn tất, chủ mỏ lại chưa đầu tư các hạng mục cần thiết như máy móc, hệ thống xay sàng, rửa, tuyển... Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân phối hợp thực hiện các thủ tục liên quan, đồng thời đôn đốc chủ mỏ đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Đến nay, tổng số mỏ qua các hình thức đấu giá, khoanh định không đấu giá và áp dụng cơ chế đặc thù là 178 mỏ; trong đó có 78 mỏ được cấp phép nhưng chỉ có 15 mỏ đang hoạt động.

Ngoài ra, theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, trình tự thủ tục cấp phép khai thác còn gặp khó khăn. Đó là phải thực hiện qua nhiều khâu, công đoạn, liên quan đến nhiều sở, ngành và chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa các sở, ngành liên quan chưa thực sự hiệu quả, có sự chồng lấn giữa các quy hoạch với nhau, dẫn đến vướng mắc khi doanh nghiệp thực hiện chấp thuận thủ tục đầu tư. Hơn nữa, trước khi cấp phép thăm dò hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư phải thực hiện thủ tục lấy ý kiến người dân khu vực mỏ theo quy định. Điều này đã làm kéo dài thời gian chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ cấp phép thăm dò, phê duyệt trữ lượng khoáng sản.

Việc thực hiện các thủ tục cấp phép hoạt động khoáng sản kéo dài. Thực tế Nhà nước không bố trí ngân sách để thực hiện các thủ tục cấp phép mà toàn bộ nguồn kinh phí do doanh nghiệp chi trả. Tuy nhiên, việc chậm cấp phép các mỏ vật liệu xây dựng sẽ gây ra tình trạng khan hiếm nguồn cung; ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh của doanh nghiệp.

Rà từng dự án, rõ trách nhiệm

Với tốc độ xây dựng nhanh, nhiều công trình, dự án trọng điểm có quy mô lớn nên nhu cầu vật liệu xây dựng của Bắc Ninh ngày càng cao. Qua tổng hợp, nhu cầu sử dụng khoáng sản nhóm III (vật liệu xây dựng thông thường), nhóm IV (đất san lấp) giai đoạn 2026-2030 toàn thành phố khoảng 1.300 triệu m³, trong khi mỏ đã quy hoạch chỉ có 1.026 triệu m³. Nghĩa là quy hoạch hiện còn thiếu khoảng 270 triệu m³ so với nhu cầu, cần được bổ sung hoặc khoanh định.

Khu vực mỏ cát tại thôn Đồng Chùa, xã Yên Định đã được cấp phép khai thác. Ảnh: Trịnh Lan.

Phát biểu tại hội nghị giao ban với Bí thư, Chủ tịch UBND cấp xã mới đây, đồng chí Phạm Hoàng Sơn, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, việc các mỏ được cấp phép nhưng chưa thể khai thác, chậm cấp phép là nguyên nhân lớn khiến nguồn cung vật liệu không đáp ứng kịp tiến độ xây dựng. Đây là một trong những "nút thắt" mà thành phố sẽ tập trung chỉ đạo tháo gỡ thời gian tới, bảo đảm rõ việc, rõ trách nhiệm.

Thực hiện chỉ đạo, Sở Công Thương đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và các chủ đầu tư dự án mỏ rà soát toàn bộ các khu vực mỏ đã quy hoạch, khoanh định, đấu giá và cấp phép; lập danh mục phân loại cụ thể về: Mỏ đang hoạt động; mỏ đã cấp phép nhưng chưa hoạt động; mỏ có thể sớm đưa vào khai thác; mỏ còn vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, môi trường hoặc pháp lý.

Với mỏ chưa đủ điều kiện triển khai, đối với từng mỏ sẽ xác định rõ, chi tiết các nội dung còn khó khăn, vướng mắc, cơ quan chịu trách nhiệm giải quyết, nhiệm vụ cần thực hiện, thời hạn hoàn thành và kết quả dự kiến. Tham mưu kế hoạch tháo gỡ đối với các mỏ có khả năng sớm đưa vào hoạt động; ưu tiên các mỏ cung cấp đất san lấp, cát, sỏi, đá xây dựng và đất sét làm gạch; phối hợp rà soát chặt chẽ hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp phép, quyền ưu tiên nộp hồ sơ và các mốc thời gian chuyển tiếp; bảo đảm phân biệt đúng trường hợp đấu giá và không đấu giá, không để phát sinh sai sót, khiếu nại, tranh chấp; tham mưu phương án cân đối, điều phối nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm giai đoạn 2026-2030.

Theo đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở thường xuyên phối hợp, hướng dẫn UBND các xã, phường trong quá trình thực hiện các trình tự, thủ tục về lĩnh vực đất đai đối với các mỏ đã được cấp giấy phép khai thác. Các xã, phường nơi có khoáng sản, tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân; thường xuyên kiểm tra địa bàn, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý hoặc báo cáo xử lý hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép.

Trịnh Lan