Công an xã Tân Hoa (Lục Ngạn) làm lại sổ hộ khẩu cho nhân dân thôn Tam Bảo (nay là thôn Cầu Sài).

Bớt cồng kềnh

Toàn tỉnh hiện có 526 thôn quy mô hộ gia đình dưới 100 hộ. Một số thôn ở huyện Lục Ngạn và Sơn Động chỉ có 15 hoặc 20 hộ sinh sống. Quy mô dân số nhỏ, trong khi bộ máy thôn vẫn duy trì dẫn đến số người hoạt động không chuyên trách lớn, ngân sách tốn kém mà hiệu quả hoạt động không cao. Vì vậy việc sắp xếp lại các thôn nhỏ là cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển, nâng cao hiệu quả quản lý và giảm phần nào gánh nặng ngân sách.

Thực hiện chủ trương của tỉnh, từ năm 2015 đến nay, Sở Nội vụ đã tích cực phối hợp với các ngành, huyện tham mưu, chỉ đạo, đôn đốc địa phương rà soát, quy hoạch, sáp nhập các thôn. Nhiều huyện đã cụ thể hóa việc quy hoạch, sáp nhập thôn thành nhiệm vụ trọng tâm. Các xã, thị trấn tổ chức tuyên truyền sâu rộng đến khu dân cư, họp dân lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ sáp nhập theo đúng quy trình, bảo đảm nhanh gọn, chính xác, được nhân dân đồng thuận. Đơn cử, sau sáp nhập, huyện Lục Ngạn giảm 10 thôn, Việt Yên giảm 5 thôn, Tân Yên giảm hai và Sơn Động giảm một thôn...

Thôn Cầu Sài, xã Tân Hoa (Lục Ngạn) có 180 hộ, hơn 600 nhân khẩu được sáp nhập cuối năm 2016 từ hai thôn Tam Bảo, Cầu Sài. Trước đây, cả hai thôn có khoảng 12 cán bộ hoạt động không chuyên trách gồm: Bí thư chi bộ, trưởng thôn, công an viên, MTTQ, phụ nữ, thanh niên, cựu chiến binh, nông dân… Sau sáp nhập, số lượng cán bộ giảm một nửa, nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng tập trung hơn. Cùng với Cầu Sài, hai thôn: Xóm Cũ và xóm Đá cũng sáp nhập thành thôn Cũ Mới với tổng số 157 hộ dân.

Ông Nông Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Tân Hoa cho biết: “Ở các thôn này chủ yếu là đồng bào dân tộc Nùng, Tày sinh sống, phong tục tập quán nhiều nét tương đồng, diện tích đất liền kề nên việc sáp nhập khá thuận lợi. Chủ trương đưa ra, nhân dân đồng tình nhất trí. Kết quả xã giảm được hai thôn và 26 cán bộ hoạt động không chuyên trách, tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hơn 9 triệu đồng/tháng”.

Tại xã Hương Mai (Việt Yên), 8 thôn nhỏ lẻ đã được ghép thành ba thôn mới. Ví như thôn Mai Thượng (gồm Mai Thượng 1, Mai Thượng 2, Mai Thượng 3) và thôn Xuân Hòa (gồm ba thôn Việt Hòa, Xuân Hòa, Xuân Bầu) sau sáp nhập đã đạt đủ tiêu chí thôn loại I, có hơn 400 hộ dân. Còn thôn Đống Mối (gồm Đống Mối, Nam Liếp) là thôn loại III.

Cần vào cuộc đồng bộ

Nhìn từ thôn Đống Mối, xã Hương Mai có thể thấy, lợi ích, hiệu quả đưa lại từ việc sáp nhập thôn là rất rõ ràng. Bà Hoàng Thị Đức, Bí thư Chi bộ chia sẻ: “Từ khi ghép hai thôn với nhau, mọi phong trào địa phương phát triển hơn. Chúng tôi đã thành lập được hai đội bóng chuyền hơi để tham gia giải đấu của xã, điều trước đây khó thực hiện do ít dân”. Còn các thôn Bãi Bằng, Thành Công, xã Kiên Thành và Khuôm A, Khuôm B, xã Phú Nhuận (Lục Ngạn) sau sáp nhập đã xóa được tình trạng chi bộ sinh hoạt ghép. Như vậy, việc ghép các thôn nhỏ với nhau giảm sự cồng kềnh của bộ máy quản lý cấp thôn.

Tuy nhiên sau khi sáp nhập thôn, một số nơi đã nảy sinh khó khăn, vướng mắc. Ví như ở xã Hương Mai (Việt Yên), nhà văn hóa hai thôn Đống Mối, Nam Liếp (nay là thôn Đống Mối) được xây mới đạt chuẩn năm 2015, sau khi sáp nhập, quy mô dân số đông hơn nên nhà văn hóa mới xây mặc dù khang trang nhưng vẫn không bảo đảm đủ chỗ cho người dân đến họp. Hiện toàn xã thừa 5 nhà văn hóa và được sử dụng vào mục đích họp tổ dân cư. Ở các xã vùng cao, tình trạng cơ sở vật chất không đáp ứng được quy mô dân số sau ghép thôn khá phổ biến.

Cùng đó, về một số thủ tục hành chính của người dân cũng phải sửa đổi như: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; thẻ bảo hiểm y tế, giấy khai sinh, sổ hộ khẩu... Ông Vi Văn Sâm, thôn Cầu Sài, xã Tân Hoa chia sẻ: “Trước nơi tôi ở là thôn Tam Bảo, nay đổi tên nhưng sổ hộ khẩu, giấy tờ tùy thân vẫn để thôn cũ nên khi làm thủ tục vay vốn ngân hàng gặp khó khăn”. Còn ông Nguyễn Văn Sơn, nguyên Trưởng Ban công tác mặt trận thôn Đống Mối, xã Hương Mai (Việt Yên) dù ủng hộ chủ trương ghép thôn của tỉnh song cũng mong muốn có chế độ hỗ trợ những cán bộ thuộc diện dôi dư.

Nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt cho bà con ở những thôn sáp nhập, huyện Lục Ngạn chỉ đạo các xã cử cán bộ chuyên môn đến tận thôn, xóm làm lại sổ hộ khẩu; không thu phí các thủ tục hành chính liên quan đến đính chính, sửa đổi thông tin về thôn… Xã Vân Sơn (Sơn Động) đẩy mạnh tuyên truyền chủ trương ghép thôn trên hệ thống loa truyền thanh; Chủ tịch UBND xã Tân Hoa (Lục Ngạn) viết cam kết bảo đảm thông tin thôn sau sáp nhập cho hộ dân khi làm thủ tục vay vốn ngân hàng.

Để việc sáp nhập thôn thật sự phát huy hiệu quả, ông Nguyễn Trọng Nam, Phó Giám đốc Sở Nội vụ cho rằng: “Trước hết các địa phương quan tâm tuyên truyền sâu rộng chủ trương sáp nhập thôn theo tinh thần Thông tư số 04 ngày 31-8- 2012 của Bộ Nội vụ; chủ động rà soát quy mô thôn, xóm, tổ dân phố nhỏ lẻ để kịp thời đề xuất các phương án. Đơn vị nào có khả năng sáp nhập thì làm quy trình thực hiện, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Chúng tôi cũng có văn bản đề nghị T.Ư sớm ban hành thông tư sửa đổi, quy định cụ thể quy mô số hộ của từng thôn để công tác sáp nhập diễn ra thuận lợi, chặt chẽ hơn”.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng tỉnh cần có chính sách hỗ trợ đội ngũ cán bộ thôn dôi dư sau sắp xếp; đầu tư kinh phí xây dựng nhà văn hóa, hệ thống truyền thanh, đường giao thông; các ngành chức năng sớm hướng dẫn địa phương giải quyết vướng mắc trong thủ tục hành chính, tư pháp có liên quan đến tên mới của thôn.

Nhật Tiến