Nhiều hộ dân tiểu khu 6, thị trấn Neo (Yên Dũng) phải khoan giếng cách nơi ở vài trăm mét để lấy nước dùng.

Nhiều nơi nhiễm độc

Tiểu khu 6, thị trấn Neo (Yên Dũng) có hai địa điểm từng là kho chứa thuốc BVTV từ thời bao cấp. Trong đó, một điểm gần cầu Bến Đám, còn lại ở giữa tiểu khu. Hiện hàng chục hộ dân đã xây nhà ở tại những nơi này, tuy nhiên cuộc sống của họ gặp không ít khó khăn do nguồn nước không sử dụng được. 

Ông Trần Công Hòe, người dân trong tiểu khu cho biết: “Khi ra nơi ở mới, gia đình tôi đào giếng lấy nước dùng. Thế nhưng nước múc lên để trong chậu một lúc thì nổi váng gần như màu bạc, sực mùi thuốc trừ sâu. Thấy vậy ai cũng hoảng, gia đình tôi và hơn 20 hộ khác phải khoan giếng ở vị trí cách nhà vài trăm mét”. 

Hộ ông Nguyễn Minh Thiềm cùng tiểu khu 6 cũng xây nhà, trồng cây trên kho chứa thuốc BVTV. Do đó, mỗi khi đang nắng to gặp mưa đột ngột là khu vực nhà ông lại thoang thoảng mùi thuốc trừ sâu. Ông Thiềm phải khoan giếng trên dãy núi Nham Biền, lắp ống dẫn nước về sử dụng.

Ngoài hai điểm trên, trong tỉnh còn có thôn Hùng Lãm, xã Hồng Thái (Việt Yên); thị trấn Cầu Gồ (Yên Thế) cũng từng là nơi lưu chứa thuốc BVTV. Kết quả phân tích của cơ quan chức năng cho thấy mẫu đất đều có mức dư lượng thuốc BVTV vượt quá ngưỡng cho phép khoảng 4-5 lần.

Theo tổng hợp của Sở Nông nghiệp và PTNT, toàn tỉnh còn có 386 lít hóa chất, hơn 2 tấn thuốc BVTV tồn dư nhiều năm tại các kho lưu chứa của đội quản lý thị trường tỉnh. Lượng hóa chất này thu giữ từ hoạt động vận chuyển, kinh doanh trái phép chưa tiêu hủy được. 

Cần sớm xử lý 

Tình trạng vứt bao bì thuốc BVTV bừa bãi sau sử dụng hiện nay khá phổ biến ở nông thôn. Ông Vũ Đình Phượng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT cho biết: “Nông dân thường vứt vỏ bao bì thuốc BVTV ngay tại ruộng, tại các nơi pha chế thuốc như mương nước, đầu bờ thửa dẫn đến ô nhiễm môi trường đất, nguồn nước. Một số nơi chính quyền cơ sở đã xây dựng các bể chứa vỏ bao bì song chưa có phương án tiêu hủy cụ thể do thiếu kinh phí nên gây ô nhiễm đất, nước nặng tại các điểm thu gom và đây là vấn đề rất đáng lo ngại”. 

Theo cơ quan chuyên môn, thuốc BVTV là những hợp chất hữu cơ có độc tố cao, khó phân hủy sinh học, có thể theo nước mưa ngấm sâu vào nguồn nước sinh hoạt hằng ngày. Điều này không chỉ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng mà ảnh hưởng xấu khi đi vào cơ thể con người, là một trong những tác nhân gây ung thư. 

Để hạn chế tác động xấu từ thuốc BVTV, mới đây, Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện xong một số nội dung dự án “Xử lý ô nhiễm môi trường do tồn dư thuốc BVTV tại khu vực kho Kép, xã Hương Sơn (Lạng Giang)”. Tổng kinh phí thực hiện dự án hơn 9 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương. Dự án này nằm trong danh mục điểm tồn lưu hóa chất BVTV gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Kho Kép được xây dựng từ năm 1984 phục vụ lưu trữ, phân phối các loại thuốc BVTV có độc tính cao, khó phân hủy như: DDT, 666, Wolflatox. Tuy nhiên do nguồn kinh phí chưa được phân bổ đủ nên hai hạng mục của dự án vẫn chưa được thực hiện. 

Thực trạng trên cho thấy, biện pháp hiệu quả nhất là ngăn chặn từ gốc, không để phát sinh điểm tồn dư hóa chất mới. Do vậy, trước hết cần coi trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng thuốc BVTV. Tiếp đến là quy hoạch địa điểm và lập phương án xây dựng kho lưu chứa các hóa chất độc hại tập trung cho toàn tỉnh. 

Có kế hoạch đầu tư, hỗ trợ kinh phí cho các huyện, thành phố thực hiện tốt công tác thu gom tiêu hủy tập trung vỏ bao bì thuốc BVTV sau sử dụng. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng thường xuyên thanh, kiểm tra các hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc BVTV, phát hiện và xử lý nghiêm vi phạm.

Trịnh Lan