Tôi về thăm quê vào một buổi chiều mùa hè, đúng mùa vải chín. Đứng trước cổng nhà bà, tôi khựng lại một lát rồi mới bước vào. Không gian quen thuộc khiến lòng tôi chùng xuống. Nắng vẫn vàng như ngày cũ, rơi xuống vườn cây, hắt lên thành giếng những vệt sáng lung linh.

Ảnh minh họa. Việt Hưng.

Bà đã khuất núi tám năm. Căn nhà cấp bốn nằm nép mình trong xóm nhỏ giờ im lìm, cửa đóng then cài, mái ngói phủ rêu xanh. Khu vườn không còn người chăm chút nên cỏ mọc cao ngang gối, dây leo quấn quýt trên thân cây già. Lối đi ngày trước tôi từng chạy chân trần giờ bị lá khô lấp kín, mỗi bước đi đều nghe xào xạc như đánh thức miền ký ức tuổi thơ, nơi từng chất chứa biết bao niềm hạnh phúc giản đơn.

Ngày ấy, vườn bà không rộng lắm, nhưng cây cối lúc nào cũng xanh tươi. Bà không trồng những giống cây cầu kỳ, chỉ có mấy loài quen thuộc như ổi, nhãn, táo, và nổi bật nhất là cây vải nằm trước sân. Cây vải tán xòe rộng, mỗi mùa hè lại đỏ rực quả như những chiếc bóng đèn nhỏ treo lơ lửng trên cành.

Hằng năm, đến mùa vải là đám cháu chúng tôi rủ nhau về đông đủ. Đứa trèo cây, đứa đứng dưới hứng rổ, đứa thì vừa ăn vừa cười, cằm ướt nhẹp nước vải. Bà ngồi ở hiên nhà bện chổi rơm, miệng nhai trầu bỏm bẻm mà mắt lúc nào cũng dõi theo, sợ các cháu sơ ý bị ngã. Khoảnh khắc ấy, sau này nghĩ lại, tôi mới hiểu có những ngày đã đi qua mà không nhận ra mình đang rất hạnh phúc.

Bà thường nói, hoa quả trong vườn đâu chỉ để dành cho người ăn, chim chóc cũng có phần của chúng. Những chùm vải đầu mùa, quả to, vỏ đỏ au gọi là vải tu hú, vì chúng chín vào đúng lúc tiếng chim tu hú bắt đầu gọi bầy. Khi còn xanh, vải có vị chua chát nơi đầu lưỡi, đến lúc chín lại ngọt thơm, xen chút vị chua thanh nhè nhẹ.

Năm nào cũng có người buôn hoa quả tìm vào tận nhà hỏi mua vải chín, nhưng bà chẳng bao giờ bán. Bà chỉ cười hiền, nói một câu nhẹ tênh: “Để dành cho các cháu ăn”. Chỉ một câu giản dị vậy thôi mà tôi thấy thương đến nao lòng.

Bây giờ, cây vải vẫn đứng đó. Không ai chăm, chẳng ai tỉa, vậy mà đến mùa vẫn ra quả, rồi chín đỏ, như thể nó đã quen với nhịp thở của đất trời, cứ đến hẹn lại âm thầm làm tròn phần việc của mình.

Tôi đứng dưới gốc cây, ngước nhìn lên. Những chùm vải đỏ au xen lẫn lá xanh đậm. Gió thổi nhẹ, cành khẽ lay, vài quả rơi xuống đất nghe “bịch” một tiếng buồn hiu. Không còn tiếng lũ trẻ hò reo, không còn tiếng bà gọi với: “Các cháu ăn ít thôi, để bụng tí nữa còn ăn cơm”.

Tôi đưa tay hái một quả, vỏ vẫn sần sùi như ngày trước, bóc ra là lớp cùi trắng trong, mọng nước. Tôi cắn một miếng. Vị ngọt lan ra, xen lẫn chút chua nhẹ. Vẫn là cái vị năm xưa, chỉ có tôi là khác, là đã lớn lên, trưởng thành giữa những mùa vải.

Tôi chợt hiểu, thứ làm nên hương vị của những mùa vải năm xưa không chỉ là quả chín trên cành, mà là sự có mặt của bà, của những người thân, của cả một thời thơ ấu vô tư, trong trẻo. Khi những điều ấy không còn, vị ngọt cũng trở nên lặng lẽ hơn.

Chiều xuống dần. Nắng nhạt đi, gió từ ngoài cánh đồng thổi vào mát lành, xua tan cái nóng của một ngày dài. Tôi ngồi xuống bậc thềm, lặng nhìn ra khu vườn. Một con chim nhỏ đáp xuống cành vải, mổ mấy cái vào quả vải chín rồi vụt bay đi. Tôi chợt nghĩ, có lẽ bà nói đúng: Hoa quả sinh ra đâu chỉ để dành riêng cho con người.

Trước khi về, tôi hái vài quả bỏ vào túi, như giữ lại chút gì đó của ngày cũ: Một chút hương, một chút vị, rất nhiều nhớ thương, cùng niềm hạnh phúc tôi từng nhận được. Mùa vải rồi cũng sẽ qua, cây vẫn còn đó, năm sau lại chín. Và mỗi khi nhớ đến, tôi lại thấy mình đứng dưới gốc vải năm nào, nghe tiếng bà gọi, nghe tiếng cười giòn tan của lũ trẻ - một mùa hè đỏ rực, ngọt ngào, mãi mãi không phai.

Chốn bình yên

 

Ngôi sao không tắt

 

Gieo mầm hy vọng