Thu hoạch dưa chất lượng cao tại Công ty cổ phần Giống cây trồng Bắc Giang. Ảnh: Trịnh Lan.

Ngay sau khi có hướng dẫn của các bộ, ngành T.Ư, NHNN Chi nhánh Bắc Giang đã yêu cầu các NHTM chủ động tiếp cận và tạo điều kiện thuận lợi để các HTX, chủ trang trại và hộ gia đình có mô hình sản xuất rau, hoa trong nhà lưới, nhà màng ứng dụng CNC đủ điều kiện vay vốn ưu đãi. Sở Nông nghiệp và PTNT cũng ban hành kế hoạch xây dựng 28 mô hình sản xuất rau, hoa trong nhà lưới, nhà màng ứng dụng CNC, chủ yếu là các HTX, trang trại để tiếp cận nguồn vốn tín dụng này.

Mặc dù ưu đãi lớn, cơ chế rõ ràng nhưng đến cuối tháng 7, toàn tỉnh mới có một khách hàng được vay theo chương trình này. Đó là HTX Dịch vụ nông nghiệp Tiên Tiến  (HTX Tiên Tiến), xã Tiên Lục (Lạng Giang) vay 750 triệu đồng, lãi suất 6,5%/năm của Agribank Chi nhánh tỉnh Bắc Giang đầu tư trồng nấm, rau an toàn. Nhiều HTX, chủ hộ có nhu cầu nhưng không đủ điều kiện vay. Phải mất nhiều tháng để hoàn thiện thủ tục, bà Đoàn Thị Cầu, Giám đốc HTX Tiên Tiến mới được vay vốn ưu đãi. Bà băn khoăn, đơn vị phải có các điều kiện thế chấp là đất, tài sản trên đất, dự án sản xuất kinh doanh khả thi. Tuy vậy, không phải HTX có đủ giấy tờ đất, chứng nhận tài sản trên đất nên phải “gõ” nhiều nơi, đi lại nhiều lần và có sự quan tâm từ phía chính quyền địa phương mới được vay. 

“Ngoài đất, chúng tôi có 5 phòng lạnh, hơn 2 nghìn m2 nhà lưới cùng nhiều tài sản trên đất có giá trị nhưng việc định giá, chứng nhận chưa phù hợp. Đơn vị được vay 750 triệu đồng nhưng trong đó 150 triệu đồng là thế chấp sổ đỏ đất thổ cư của gia đình. Nhu cầu của HTX cần vay hơn 1 tỷ đồng mới có thể sản xuất kinh doanh thuận lợi. Thủ tục vướng mắc, các HTX cần cân nhắc trước khi vay theo chương trình này”, bà Cầu nói.

Mặc dù thủ tục phức tạp, nhu cầu lớn chưa được đáp ứng nhưng HTX Tiên Tiến cũng đã tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho nông nghiệp CNC trong khi khách hàng khác chưa thể “chạm” tới đồng vốn này. Nguyên nhân là do đa số các HTX, chủ trang trại nông nghiệp CNC không có hoặc có nhưng diện tích đất sản xuất hạn hẹp, phải đi thuê nên không đủ điều kiện làm tài sản bảo đảm. Một số HTX có tài sản trên đất nhưng khó xác định giá trị tài sản nên các NHTM không thể “vượt rào” quy định để cho vay.

Mới đây, ông Tô Hiến Thành, Giám đốc HTX Chăn nuôi Tiến Thành, xã Danh Thắng (Hiệp Hòa) gửi tâm thư lên Thống đốc NHNN Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT vì đơn vị đang sản xuất kinh doanh có doanh thu 12-13 tỷ đồng, trong đó lãi 3-3,5 tỷ đồng/năm nhưng thiếu vốn, phải vay tín dụng “đen” để duy trì và mở rộng quy mô sản xuất. Thực tế, NHNN Chi nhánh Bắc Giang đã xác minh cho thấy, HTX này đang vay của Agribank Chi nhánh huyện Hiệp Hòa, Phòng Giao dịch của Vietinbank Bắc Giang tại Hiệp Hòa gần 4 tỷ đồng bằng thế chấp quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, khu đất ở thôn Danh Thượng mà HTX thế chấp để vay thêm vốn là đất thuê của thôn dù đã được xã xác nhận nhưng cũng không đủ điều kiện thế chấp theo quy định của Nhà nước.

Đại diện các NHTM đều khẳng định, nguồn cho vay không thiếu trong khi các khách hàng vẫn không thể tiếp cận gói tín dụng này. Qua xem xét các hồ sơ vay vốn, ông Hoàng Xuân Thái, Giám đốc LienVietPostbank Chi nhánh Bắc Giang; ông Lê Xuân Trường, Giám đốc Agribank Chi nhánh huyện Lục Ngạn… đều cho rằng, khách hàng vướng về thủ tục bảo đảm tiền vay, không có giấy tờ đất và chứng nhận tài sản trên đất nên ngân hàng không thể chấp thuận cho vay theo quy định. Hiện nay, hầu hết các HTX có trụ sở đi thuê, đất sản xuất là của người dân và các thành viên. Nhiều HTX thuê đất ruộng để trồng trọt hoặc chăn nuôi, không thể thế chấp để vay tín dụng ưu đãi.

Để giải quyết vướng mắc, ngành ngân hàng, chính quyền các địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn khách hàng các điều kiện để được tiếp cận gói tín dụng dành cho nông nghiệp CNC. Trong đó ngành tài nguyên và môi trường, xây dựng chung tay tháo gỡ khó khăn cho khách hàng khi thực hiện các quy định về đất đai và chứng nhận tài sản trên đất. Bởi chỉ khi nào HTX có tài sản bảo đảm thì mới tiếp cận được nguồn vốn này. “Đề nghị tỉnh có thể vận dụng hướng dẫn các HTX vay theo hình thức tín chấp, bảo lãnh tín dụng”, ông Nguyễn Văn Nghiệp, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Đồng Tâm 3, xã Thường Thắng (Hiệp Hòa) đề xuất.

Minh Ngọc