Quả dâu: Bổ can, ích thận, sáng mắt, tóc đen

Có thứ quả được mùa xuân ấm áp nuôi dưỡng để rồi cuối xuân đầu hạ chín mọng. Đó là dâu, thứ quả mà chúng ta ai cũng biết, nhưng ít người thấy được giá trị bổ dưỡng quý, hiếm loại thực phẩm nào sánh được.

Theo Đông y: Quả dâu chín gọi là tang thầm, vị ngọt, chua, tính hàn, quy kinh tâm, can, thận. Quả dâu bổ can, ích thận, tư âm bổ huyết, sinh tân tư táo, nhuận tràng thông tiện… Do công dụng như vậy, nên quả dâu không những chữa can, thận âm hư, huyễn vựng – đầu nặng, váng, mắt hoa, râu tóc bạc sớm mà còn tư âm dưỡng huyết, ức phong. Thích ứng dùng cho các chứng huyết hư sinh phong, dẫn đến chân tay đần độn, nặng nề không hoạt bát, thậm chí bán thân bất toại. Quả dâu không những chữa tràng táo tiện bí, mà còn chữa âm hư nội nhiệt, tiêu khát.

Dưới đây xin giới thiệu một số chế phẩm bổ dưỡng làm thuốc – tất nhiên như trao đổi, đã bổ gan, thận, bổ huyết hoạt huyết, trị táo bón,… nghĩa là chữa trị thẳng vào nguyên nhân của bệnh cao huyết áp (HA), xơ vữa động mạch - của quả dâu chín:

- Cao quả dâu: Trị táo bón, đi lại khó khăn ở người già, trị bạc, rụng tóc, mồm khô khát nước. Cách chế: Quả dâu chín bỏ trong vải, ép lấy nước, đổ vào nồi nấu thành cao, cất giữ dùng dần. Mỗi ngày uống 2-3 lần, mỗi lần độ 15 - 20gr hòa với nước, hoặc dưỡng cùng rượu.

- Cơm rượu dâu: Bổ gan, thận, sáng mắt, chống già,… dùng cho người bị ù, điếc tai, mắt mờ, chống già yếu do gan, thận kém. Cách làm: Quả dâu 5 kg, gạo lứt 3 kg, men rượu vừa đủ. Gạo lứt nấu chín xới ra, để nguội trộn đều với nước dâu, đồ chín. Khi nguội cho men rượu trộn đều. Rồi cho vào bình gốm - hoặc thủy tinh, sau đem ủ ấm như ta vẫn làm rượu nếp. Một thời gian khi rượu lên men, nếm ngọt là dùng được. Khi dùng ăn, mỗi lần 4 thìa, pha cùng nước sôi.

- Phương thuốc Can địa hoàng bổ gan thận, trị huyết hư, chữa táo bón, đại tiện bí kết dễ thoát giang, trĩ. Thành phần: Quả dâu chín 20 gr, thục địa 20 gr sắc cùng, khi uống cho thêm ít đường, hoặc mật ong. Ngày uống một thang.

Ngoài ra dân gian còn hay chế rượu dâu, xi rô dâu để uống quanh năm. Xin nhớ, nếu dùng độc vị quả dâu làm thuốc sắc thì mỗi lần lượng sắc không quá 20 gr.

Mộc nhĩ đen: Bổ huyết, nhuận tràng

Mộc nhĩ, nhất là mộc nhĩ đen xưa nay được sử dụng rộng rãi, là chế phẩm trong các món ăn bổ dưỡng, cao cấp có, dân dã có như: Chả nem nhồi trứng, rau thơm, thịt nạc, mộc nhĩ; Miến gà, mộc nhĩ; Canh thịt nạc, mộc nhĩ,… Mộc nhĩ đen – mầu đen quy kinh thận tính mát, vị ngọt, bổ khí ích trí, bổ huyết, hoạt huyết,… thải độc, hạ colecteron trong máu. Do tác dụng vậy nên mộc nhĩ đen rất tốt cho người bệnh HA cao, mỡ máu cao,…ngăn ngừa tình trạng tắc mạch máu não do cao HA gây nên.

Cách sử dụng: Dưới dạng món ăn phong phú như vừa nêu, nếu dùng làm thuốc hạ HA, giảm mỡ máu dưới dạng độc vị như sau: Mộc nhĩ đen 20gr, ngâm nước làm sạch bụi đất, thái nhỏ, sắc ăn cả nước lẫn cái, ngày 1 thang.

Rau má: Thanh nhiệt, giải độc, nhuận gan, lợi tiểu

Ngay từ lúc nhỏ tôi được nghe kể: Trong những tháng giáp hạt khó khăn, ông bà tôi thường phải đi kiếm rau má về ăn độn. Với ý nghĩa đó, rau má từ xa xưa đã là bạn của người nghéo khó. Và ngày nay rau má còn là món ăn, vị thuốc quý. Rau má vị ngọt nhạt, thơm hơi đắng, tính mát có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, nhuận gan, lợi tiểu, tiêu viêm.

Trong “Thận và tuổi già”, giáo sư Hoàng Tuấn – một nhà lão khoa cho biết: “Trong các trường hợp viêm gan, xơ gan, uống nước rau má dài ngày có yếu tố chống xơ cứng. Nó có tác dụng làm vết thương chóng lành, lại có khả năng diệt khuẩn, chống độc… Hiện nay, ngoài chất i-ốt ra chưa có vị thuốc chống xơ (cứng) nào thuận lợi và ít độc cho người già hơn là các chế phẩm từ rau má”. Giáo sư Hoàng Tuấn còn kể: “Theo cụ lang Kiều, rau má là thực phẩm không hại, tính bình, không độc mà lại có tác dụng giải độc, giúp gan ruột hoạt động tốt, giúp thận bài tiết đều hòa, làm cho người khỏe sống lâu. Theo kinh nghiệm 50 năm dùng các dược liệu Việt Nam, cụ cho rau má là “đứng đầu các vị thuốc bổ !”.

Dân gian thường sử dụng rau má dưới dạng luộc, nấu canh ăn như một loại rau thông thường, hoặc dùng tươi vắt lấy nước, khi uống pha thêm chút muối, hoặc đường.

Vũ Huy Ba