Trồng hoa loa kèn cho lợi nhuận lớn tại xã Thái Đào (Lạng Giang).  Ảnh: Trịnh Lan.

Đa dạng cách làm

Những ngày này, diện mạo làng quê ở xã Bích Sơn (Việt Yên) có sự đổi thay rõ rệt; đường bê tông cơ bản được cứng hóa phong quang, sạch đẹp. Ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã thông tin, nhận thức rõ xây dựng NTM là chương trình cần thực hiện lâu dài nên sau khi về đích năm 2014, xã bắt tay ngay vào củng cố các tiêu chí. Trong đó ưu tiên cho tiêu chí thu nhập vì đây là tiêu chí cốt lõi để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Căn cứ tiềm năng, thế mạnh địa phương, xã xây dựng lộ trình và đề ra các giải pháp thực hiện theo từng năm. Điểm nhấn ở Bích Sơn là hướng mũi nhọn vào sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Xã đã quy hoạch các vùng chuyên canh rau an toàn, khoai tây chế biến, hoa chất lượng. Đồng thời hằng năm bố trí hàng trăm triệu đồng trợ giá giống cây trồng, vật tư khuyến khích bà con sản xuất. 

Bà Nguyễn Thị Như, thôn Tự cho biết: “Mấy năm gần đây, cùng với trồng hoa, nhà tôi thuê gần 10 ha ruộng sản xuất khoai tây chế biến, thu lãi khoảng 400 triệu đồng/năm. Nhờ vậy, cuộc sống ngày càng khấm khá hơn”. Ngoài ra, khai thác lợi thế tiếp giáp với quốc lộ, gần các khu, cụm công nghiệp, nhiều hộ dân ở thôn Tự, Thượng, Vàng còn mở hàng bán tạp hóa, xây nhà trọ cho công nhân, buôn bán phế liệu, thu nhập 100-500 triệu đồng/năm. Với cách làm này, năm 2017, thu nhập bình quân đầu người toàn xã đạt gần 36 triệu đồng/năm, phấn đấu năm nay đạt 38 triệu đồng.

Cũng như Bích Sơn, sau khi về đích, từ năm 2015 đến nay, ngoài khuyến khích người dân phát triển rau màu hàng hóa vốn là thế mạnh, xã Tân Hưng (Lạng Giang) tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ nhận thầu và chuyển đổi ruộng trũng cấy lúa không ăn chắc sang nuôi thả cá thâm canh với quy mô 30 ha. Nhiều hộ ở các thôn Hố Vầu, Cao Thượng, Bãi Sim còn liên kết thành lập câu lạc bộ nuôi trồng thuỷ sản, mỗi năm trừ chi phí, mỗi hộ lãi khoảng 100 triệu đồng. Ở Tân Hưng còn có hàng trăm hộ làm dịch vụ chế biến gỗ, kinh doanh vận tải, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương. Nhờ đó, góp phần nâng thu nhập bình quân đầu người lên hơn 30 triệu đồng/năm, tăng gần chục triệu đồng so với thời điểm được công nhận chuẩn.  

Theo Văn phòng Điều phối xây dựng NTM tỉnh, đến nay Bắc Giang có 68 xã được công nhận chuẩn. Sau khi về đích, các đơn vị này đều quan tâm củng cố tiêu chí thu nhập. Nhiều xã có nghị quyết chuyên đề, xây dựng lộ trình khai thác lợi thế hướng mũi nhọn vào sản xuất nông nghiệp hàng hóa, nuôi thủy sản, cây ăn quả gắn với phát triển ngành nghề phụ, dịch vụ. Đến nay, thu nhập bình quân đầu người ở các xã đạt từ 28 đến hơn 40 triệu đồng/năm, cao hơn so với thời điểm về đích từ 5-10 triệu đồng. 

Dồn lực để được công nhận lại

Theo Quyết định số 372/QĐ-TTg năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ, những xã đạt chuẩn NTM sau 5 năm cần được xét công nhận lại. Như vậy, nơi nào không đáp ứng yêu cầu sẽ bị loại khỏi danh sách chuẩn. Đây là thách thức lớn đối với các đơn vị trong củng cố các tiêu chí, nhất là tiêu chí dễ biến động như thu nhập. Trước đòi hỏi trên, để tạo sức bật cho các địa phương nâng cao chất lượng tiêu chí thu nhập và một số tiêu chí khó khác, hằng năm UBND tỉnh bố trí từ 10-15 tỷ đồng hỗ trợ cho các xã.

Ông Nguyễn Văn Doanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT, Chánh Văn phòng Điều phối xây dựng NTM tỉnh cho biết, năm nay, tỉnh hỗ trợ 30 xã đã về đích song thu nhập bình quân đầu người chưa cao. Mỗi xã được hỗ trợ 500 triệu đồng để tiếp tục xây dựng mô hình phát triển nông nghiệp hàng hóa và nâng cấp kênh mương, đường giao thông phục vụ sản xuất, thuận lợi cho canh tác, thu hoạch nông sản. Văn phòng thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn những đơn vị đẩy mạnh dồn điền đổi thửa để liên kết sản xuất. Định kỳ 1-2 tháng, Văn phòng tổ chức kiểm tra các mô hình sản xuất, phối hợp với các huyện, TP có giải pháp hỗ trợ kịp thời về kỹ thuật. Đến nay, ở nhiều xã hình thành vùng khoai tây chế biến cho thu nhập cao như ở xã Phúc Sơn; nuôi cá thâm canh ở xã Việt Lập (Tân Yên); sản xuất vải an toàn ở xã Hồng Giang, Nghĩa Hồ (Lục Ngạn)...

Cùng với cơ chế của tỉnh, nhiều huyện lồng ghép các nguồn kinh phí hỗ trợ các xã mua cây, con giống, vật tư phát triển sản xuất, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đại diện lãnh đạo huyện Tân Yên cho biết, huyện có cơ chế thưởng cho các cá nhân, tập thể trực tiếp ký hợp đồng tiêu thụ nông sản với nông dân từ 3 đến 30 tỷ đồng/năm trở lên. Một số huyện như Lục Nam, Lạng Giang còn tạo điều kiện cho người dân xuất khẩu lao động, mỗi năm gửi ngoại tệ về vài trăm tỷ đồng. Đây là một trong những giải pháp quan trọng mang lại nguồn thu lớn cho các địa phương. Huyện Việt Yên ngoài phát triển nông nghiệp hàng hoá, còn chỉ đạo các xã tuyên truyền, vận động người dân phát triển ngành nghề, dịch vụ, chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp sang làm công nghiệp để tăng thu nhập.

Minh Linh