Lễ tuyên thệ thành lập Đội cứu quốc quân.

Khởi nguồn từ Khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940), tới việc thành lập đội Việt Nam cứu quốc quân, một trong những đơn vị vũ trang đầu tiên của quân đội nhân dân Việt Nam đã chiến đấu kiên cường, dũng cảm góp phần làm nên thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa... - hiện thực sống động của giai đoạn lịch sử đó được tái hiện trong cuốn sách Những ngày đầu của đồng chí Lê Dục Tôn, một trong những cán bộ chỉ huy cao nhất của đội Việt Nam cứu quốc quân ngày ấy.

Tác phẩm Những ngày đầu được viết theo thể hồi ký - ký sự giúp người đọc vừa thấy được những dấu mốc lịch sử quan trọng (Sự kiện thành lập Đội Việt Nam cứu quốc quân I, II, III; sự kiện đội Việt Nam cứu quốc quân phá vây, chuyển hoạt động về biên giới Việt -Trung, xây dựng lực lượng để trở về Bắc Sơn - Võ Nhai tiếp tục chiến đấu giành thắng lợi...).

Hiện thực tái hiện trong Những ngày đầuđược soi chiếu với dòng chảy và hiện thực lịch sử của cả dân tộc, đã giúp người đọc cảm nhận sâu sắc về chủ trương xây dựng căn cứ địa cách mạng của Lãnh tụ Hồ Chí Minh khi Người nhận định "Căn cứ địa Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng nước ta. Cao Bằng có phong trào cách mạng tốt từ trước, lại ở kề sát biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc quốc tế rất thuận lợi. Nhưng từ Cao Bằng còn phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối phong trào được với Thái Nguyên thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể công, lúc khó khăn có thể thủ". (Kỷ yếu hội thảo "Bác Hồ với nhân dân các dân tộc Cao Bằng" do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng xuất bản năm 1995 - Trang 24, 25).

Chủ trương nối phong trào cách mạng với Thái Nguyên (Võ Nhai) và Lạng Sơn (Bắc Sơn) cho thấy tầm chiến lược của Đảng và Bác Hồ và vùng đất, con người Bắc Sơn - Võ Nhai đã làm tròn sứ mạng "căn cứ địa cách mạng" cùng với căn cứ địa Cao Bằng, tạo lập nên hai trung tâm của khu giải phóng rộng gồm sáu tỉnh Việt Bắc và một số tỉnh vùng trung du, thực hiện "Lúc thuận lợi có thể công" - Vũ trang khởi nghĩa giành thắng lợi và khi khó khăn (bị kẻ thù bao vây) "có thể thủ" - Lực lượng chính của căn cứ địa Bắc Sơn -Võ Nhai là Đội Việt Nam cứu quốc quân đã thực hiện cuộc rút lui chiến lược lên vùng biên giới Việt - Trung theo đúng lời dạy của Bác Hồ. 

Tầm quan trọng của căn cứ địa Bắc Sơn -Võ Nhai đã được ghi trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ bảy: "Quyết tâm tăng cường cán bộ cho Bắc Sơn để duy trì những cơ sở cách mạng mà nó tạo ra và phát triển lực lượng du kích Bắc Sơn làm vốn quân sự đầu tiên cho khởi nghĩa sau này". Đến Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ tám, vai trò của căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai thêm một lần được khẳng định và nâng tầm với việc đồng chí Phùng Chí Kiên, Ủy viên Trung ương Đảng, một cán bộ quân sự ưu tú của Đảng, được cử về Bắc Sơn trực tiếp lãnh đạo Đội Việt Nam cứu quốc quân.

Thời kỳ này là thời kỳ khó khăn nhất của Đội Việt Nam cứu quốc quân. Với tài năng chỉ huy của đồng chí Phùng Chí Kiên, Đội Việt Nam cứu quốc quân đã chiến đấu quả cảm trong vòng vây kẻ thù, nhưng do thế và lực của ta chưa đủ mạnh để chống lại lực lượng đông gấp bội của kẻ địch, Ban chỉ huy Đội Việt Nam cứu quốc quân quyết định một cuộc rút lui chiến lược, lên vùng biên giới Việt - Trung, nhằm bảo toàn và xây dựng lực lượng để rồi trở về tiếp tục cuộc chiến đấu. Những trang sách tả về cuộc chiến đấu trong vòng vây kẻ thù, cuộc phá vây thắng lợi và ngày trở về của đội Việt Nam cứu quốc quân là những trang thấm đẫm tình đồng đội, đồng chí, đồng bào.

Rút ra vùng biên giới Việt - Trung, đội Việt Nam cứu quốc quân đã xây dựng được thêm nhiều cơ sở mới, đấu tranh không khoan nhượng với bọn phục quốc, thành lập Biện sự xứ ở Long Châu, nối liên lạc với Tổng bộ Việt Minh tỉnh Cao Bằng... những thành quả lớn đó là cơ sở vững chắc cho ngày trở về sau gần một năm thực hiện cuộc rút lui chiến lược.

Trở lại những ngày tháng 4-1943, một số đội viên Đội Việt Nam cứu quốc quân (Mông Phúc Thơ, Hoàng Thịnh, Lê Hiền...) từ biên giới được phái về Bắc Cạn, tăng cường cho mặt trận Nam tiến. Lê Hiền là đội viên trẻ tuổi nhất cùng Mông Phúc Thơ đến Kim Mã gặp đồng chí Văn (Võ Nguyên Giáp), nhận nhiệm vụ mở đường Nam tiến từ Nguyên Bình qua Ngân Sơn, Chợ Đồn, Chợ Chu, Định Hóa... đón đội Việt Nam cứu quốc quân từ Võ Nhai, Bắc tiến. Lê Hiền trở thành người cộng sự gần gũi của anh Văn, trở thành đội viên Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, được đồng đội quý mến, được đồng chí Văn tin tưởng giao cho nhiều nhiệm vụ quan trọng Lê Hiền đã hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ được giao: xây dựng thêm nhiều cơ sở, tăng cường thêm lực lượng, kết nạp các đồng chí Hoàng Văn Lường, Bế Ích Vạn, Hoàng Văn Nình (quê Ngân Sơn) vào Đội Việt Nam cứu quốc quân và sau đó những đội viên này trở thành những đội viên Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân trong ngày thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo (22-12-1944).

Đọc liền mạch 470 trang sách cuốn Những ngày đầu,người đọc hiểu sâu hơn, kỹ hơn về lịch sử cách mạng, về vùng đất và con người của căn cứ địa Bắc Sơn -Võ Nhai. Với văn phong thuần khiết chất núi rừng, đậm đà văn hóa dân tộc, giàu chất thơ... tác giả dâng tặng quê hương, dâng tặng lịch sử, dâng tặng đồng đội những trang viết sinh động, chân thật, chắt ra từ trái tim tràn đầy nhiệt huyết cách mạng.

Tác phẩm Những ngày đầu là món quà quý mà gia đình tác giả và Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc gửi tới bạn đọc nhân kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam mà Đội Việt Nam cứu quốc quân là "vốn quân sự ban đầu" đã có những đóng góp vô cùng to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang cách mạng sau này.

Theo ND