“Không phải khi cấp trên quy định mà cách đây ba năm, xã Đại Hóa đã có quy ước và hướng dẫn riêng về thực hiện việc tang. Đến nay, các hoạt động liên quan đến việc tang đã đi vào nền nếp”, đó là khẳng định của Phó Chủ tịch UBND xã Đại Hóa Nguyễn Ngọc Thiết. Đại Hóa có 15 thôn, người dân chủ yếu làm nông nghiệp. Trước đây, trên địa bàn từng tồn tại những hủ tục, tốn kém trong đám tang, tuy nhiên với nhận thức đầy đủ, vào cuộc tích cực của chính quyền, việc tang đã chuyển biến, tiến bộ rõ nét. 

Theo ông Thiết, hiệu quả lớn nhất từ quy ước này là nhận thức của người dân được nâng lên, tiết kiệm tiền và thời gian cho gia đình có người qua đời. Triển khai xây dựng quy ước trong thực hiện việc tang, xã đã tổ chức nhiều cuộc họp lấy ý kiến cán bộ chủ chốt các ban, ngành, đoàn thể, trưởng thôn, bí thư chi bộ, sau đó làm điểm tại thôn Chợ Mới. Khi thôn Chợ Mới có người qua đời, xã mời lãnh đạo các thôn đến dự đám tang “kiểu mẫu” (không khóc thuê, chèo đò, ăn cỗ, rắc vàng mã…). Nhận thấy tổ chức việc tang theo nếp sống mới có nhiều lợi ích nên người dân đã đồng tình làm theo. 

Ông Dương Quang Tuấn, Bí thư Chi bộ thôn Phú Thành cho biết: “Làng tôi hiện giờ gia đình nào mời ăn cỗ trong đám tang thì thật lạc lõng bởi lệ này bà con đã bỏ từ lâu. Cách đây 5 tháng, khi bà tôi mất, dân làng mặc dù không ăn cơm nhưng các hộ xúm vào, người giúp công, người giúp của khiến tình làng, nghĩa xóm thêm gắn bó, đoàn kết". Ngoài ra, ban tang lễ thôn Phú Thành có trách nhiệm thu tiền thù lao nhạc hiếu từ gia đình, nếu để xảy ra vi phạm về thời gian, ban tang lễ sẽ trực tiếp trừ tiền công của đội nhạc hiếu, do vậy hầu hết các đám tang thực hiện nghiêm các quy định.

Xã Quang Tiến có cách làm sáng tạo khi xây dựng các quy định đối với đội nhạc hiếu. Theo đó, đội trưởng các đội nhạc hiếu cam kết thực hiện nghiêm nhiều nội dung như: Không cử nhạc tang trước 6 giờ sáng và sau 22 giờ đêm; không khóc mướn, ca kèn, chèo đò, giáo ngựa… 

Bên cạnh tuyên truyền, phổ biến rộng rãi trong nhân dân cùng thực thiện, xã tổ chức làm điểm tại thôn Công Thành, sau đó tổng kết rút kinh nghiệm và tiếp tục điều chỉnh nội dung phù hợp với quy định Nhà nước và phong tục  địa phương. 

Đưa Quy định vào cuộc sống

Thực hiện Quyết định 74/2013/QĐ-UBND ngày 15-3-2013 của UBND tỉnh về “Nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và một số lễ nghi, sinh hoạt cộng đồng khác”, huyện Tân Yên nghiêm túc triển khai và đạt được những kết quả tích cực, tạo sự chuyển biến về nhận thức và hành động trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là về việc tang. 

Tình trạng mở nhạc tang trước 6 giờ và quá 22 giờ, việc chèo đò, rắc tiền, vàng mã trên đường đưa tang đã giảm, không còn tình trạng bắc cầu lăn đường, mời thuốc lá; việc làm cỗ trong đám tang đã hạn chế và không còn cảnh chèo kéo mời khách ở lại ăn cơm; các tuần tiết sau đám tang gọn nhẹ, một số gia đình thực hiện việc hoả táng thay cho địa táng... Những xã thực hiện tốt là: Quang Tiến, Đại Hóa, Cao Thượng, Việt Ngọc, Liên Sơn…

Mặc dù có chuyển biến, song ông Nguyễn Xuân Tuyển, Trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện thừa nhận, một số đám tang trong huyện vẫn tổ chức cúng bái rườm rà, một số nghi lễ thiếu thống nhất, tình trạng khóc thuê, khóc mướn vẫn diễn ra; việc phúng viếng vòng hoa, bức trướng còn  tốn kém, lãng phí. Cùng đó, các đội nhạc hiếu hoạt động chưa thống nhất, công tác quản lý nghĩa trang nhân dân còn hạn chế, ảnh hưởng vệ sinh môi trường... 

Nhằm vận dụng Quyết định 74 phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, cuối tháng 10 qua, UBND huyện Tân Yên đã xây dựng "Quy định thực hiện nếp sống văn minh việc tang trên địa bàn". Trong đó nêu chi tiết và thống nhất trong toàn huyện về từng nghi lễ cụ thể như: An táng, đưa tang, nhạc hiếu, mai táng, sử dụng vòng hoa... Đồng thời chỉ đạo các xã, thị trấn xây dựng quy hoạch nghĩa trang nhân dân theo quy định. 

Được biết, để hoàn thành nội dung này, huyện đã tổ chức nhiều hội thảo, hội nghị xin ý kiến các nhà quản lý, chuyên môn, trực tiếp là người dân các xã, thị trấn và qua nhiều lần điều chỉnh, Quy định đã được ban hành. Thời gian tới, UBND huyện tập trung chỉ đạo các đoàn thể, địa phương quán triệt Quy định trên đến người dân; thường xuyên kiểm tra, giám sát trực tiếp tại cơ sở; kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân thực hiện tốt và kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm.

Nguyễn Hưởng