Vùng trồng vải thiều được che bằng lưới bảo vệ côn trùng.

Dù biết đến quốc gia này qua phương tiện truyền thông nhưng khi được tận mắt thấy các mô hình nông nghiệp CNC nơi đây trong chuyến công tác vừa qua, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng. Điểm đầu tiên đến thăm là khu trồng vải thiều ở vùng Kamon - Israel. Nhiệt độ cao, nắng gay gắt, vải thiều chín đỏ rực được bao bọc xung quanh bằng tấm lưới bảo vệ côn trùng. Dưới gốc, cát phơi trắng nhưng cây vẫn sinh trưởng tốt, cho quả trĩu cành. Quan sát gần hơn, chúng tôi thấy hệ thống tưới nhỏ giọt tới từng cây. Nếm thử trái vải ở vùng đất này, chúng tôi rất ấn tượng bởi vị ngon ngọt, gần như vải của Bắc Giang song quả nhỏ hơn và hạt lép. Điều đặc biệt, mỗi kg vải được bán với giá hơn 100 nghìn đồng/kg, cao gấp nhiều lần vải trong nước.

Ghi nhận cho thấy sản xuất nông nghiệp trong nhà kính khá phổ biến ở Israel. Điều nổi bật chúng tôi lần đầu tiên thấy, đó là nhờ tạo ra giống tốt cùng với canh tác nhà kính, năng suất cà chua ở Israel đã đạt mốc 500 tấn/ha/vụ. Hiện tại, Israel đang phát triển loại hình nhà kính dùng để sản xuất một số loại cây cảnh, cây ăn quả lâu năm, chăn nuôi gia cầm và nuôi trồng thủy, hải sản CNC trên sa mạc.

Đoàn công tác của tỉnh thăm dây chuyền, công nghệ bảo quản vải thiều tại Israel.

Với địa hình hầu hết là sa mạc và bán sa mạc, nước được Israel coi là nguồn tài nguyên quốc gia hay còn gọi là “vàng trắng”. Tất cả hoạt động sản xuất nông nghiệp của Israel đều chú trọng đến vấn đề tiết kiệm nước. Đi trên đường phố cũng như các cánh đồng của Israel đều thấy mạng lưới đường ống dẫn nước, có các ống nhỏ như mao mạch dẫn tới từng gốc cây. Hệ thống này được điều khiển bằng máy tính, tự động đóng mở van tưới khi độ ẩm của rễ cây đạt tới mức nhất định. Người Israel còn chế tạo ra các khay nhựa để có thể thu được nước từ không khí, giảm thiểu lượng nước sử dụng trong nuôi trồng tới 50%. Với điều kiện đất đai, khí hậu khắc nghiệt, phương pháp lọc nước biển để tạo ra nước lợ hoặc nước ngọt, phương pháp khử mặn cho đất đã được người Israel áp dụng thành công. Ngoài trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về hiệu quả sử dụng nước tiết kiệm trong sản xuất nông nghiệp, Israel còn gặt hái rất nhiều thành công khác và đang sở hữu CNC trong phát triển nông nghiệp.

Rời vùng sản xuất, chúng tôi tiếp tục đến nhà máy chế biến, bảo quản nông sản bằng công nghệ Jujan. Bằng công nghệ này, vải thiều để trong 4 tháng vẫn tươi ngon như mới thu hoạch. Ngoài vải thiều, các nông sản của Israel đều có thiết bị bảo quản để xuất khẩu, nâng cao chất lượng. Chẳng hạn, phương pháp bảo quản khoai tây không sử dụng hóa chất, giảm đáng kể tỷ lệ nảy mầm; tăng thời hạn sử dụng cho quả lựu tới 4 tháng mà vẫn duy trì hàm lượng dinh dưỡng như ban đầu.

Cho đến nay, hầu như toàn bộ các khâu từ canh tác đến thu hoạch, bảo quản, tiêu thụ sản phẩm ở Israel đều được áp dụng công nghệ thông tin. Nông dân có thể tự quản lý toàn bộ các khâu sản xuất với diện tích canh tác hàng nghìn ha mà không phải làm việc ngoài đồng ruộng.

Dù không có điều kiện đến nhiều nơi nhưng qua tiếp xúc với các nhà khoa học, chủ trang trại, chúng tôi nhận thấy, đạt được thành tựu như ngày hôm nay, Israel đã có nhiều giải pháp đột phá, nhất là ý chí vươn lên, quyết tâm cao của chính quyền, người dân. Riêng nông nghiệp CNC, chìa khóa thành công là hàm lượng khoa học chiếm tới 95% và chỉ 5% là lao động. Cùng đó là mối liên kết chặt chẽ “4 nhà” (nhà nước, nhà khoa học, nông dân và các doanh nghiệp). Tất cả phối hợp với nhau nhằm tìm kiếm các giải pháp để giải quyết các vấn đề trong nông nghiệp mà nước này gặp phải.

Nguyễn Văn Chức 

(Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KH&CN tỉnh Bắc Giang)