Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí. Cùng với cả nước, Bắc Ninh đang nỗ lực thực hiện quyết định này.

Lộ trình kiểm định khí thải

Theo quy định, mức khí thải là thang đánh giá mức độ phát thải của phương tiện, tương ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao. Mỗi mức không chỉ khác nhau ở ngưỡng cho phép mà còn ở cách đo và điều kiện đo.

Quyết định số 43 nêu rõ, tiêu chuẩn khí thải ô tô được đo theo năm sản xuất phương tiện với lộ trình rõ ràng: Xe sản xuất trước năm 1999 áp dụng mức 1; từ năm 1999 đến hết năm 2016 áp dụng mức 2; từ năm 2017 đến hết năm 2021 áp dụng mức 3; từ năm 2022 áp dụng mức 4 và sẽ tiếp tục nâng lên mức 5 trong các giai đoạn tiếp theo. Quy định này phù hợp với điều kiện kỹ thuật của từng nhóm phương tiện, đồng thời tạo áp lực phải nâng cao chất lượng xe khi lưu hành.

Cán bộ Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới 98-02D kiểm định khí thải phương tiện theo quy định mới.

Cụ thể, mức 1 chủ yếu đo nồng độ CO (khí các- bon ô -xít), HC ( khí hi -đrô- các-bon) đối với xe xăng và độ khói đối với xe chạy bằng dầu diesel ở chế độ không tải với ngưỡng cho phép còn cao.

Mức 2 vẫn đo các chỉ tiêu trên nhưng bổ sung kiểm tra ở cả tốc độ không tải thấp và không tải cao, giúp đánh giá rõ hơn quá trình đốt cháy nhiên liệu. Từ mức 3, tiêu chuẩn được siết chặt, yêu cầu các chỉ số CO, HC và độ khói thấp hơn, đồng thời áp dụng phương pháp đo sát với điều kiện vận hành thực tế.

Đối với mức 4, việc kiểm tra gắn với hiệu quả của các hệ thống xử lý khí thải hiện đại, đòi hỏi phương tiện được bảo dưỡng đúng quy chuẩn mới đạt yêu cầu. Ở mức 5, tiêu chuẩn khí thải sẽ tiệm cận mức cao nhất, kiểm soát nghiêm ngặt phát thải, hướng tới giảm thiểu tối đa ô nhiễm môi trường từ phương tiện giao thông.

Ghi nhận sau hơn hai tháng triển khai Quyết định số 43 tại các trung tâm đăng kiểm trên địa bàn tỉnh cho thấy, lượng phương tiện đến kiểm định cơ bản ổn định. Tại khu vực kiểm tra khí thải, các đăng kiểm viên làm việc với tinh thần thận trọng, kỹ lưỡng.

Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới 98-02D, phường Đa Mai mỗi ngày tiếp nhận khoảng 80-90 phương tiện. Tính từ ngày 1/3 đến nay, đơn vị đã kiểm định 4.835 lượt xe đạt tiêu chuẩn; gần 820 xe không đạt, trong đó phần lớn không đạt về tiêu chuẩn khí thải ngay lần đầu, chủ yếu là xe tải và xe có tuổi đời cao.

Tại Trung tâm Đăng kiểm phương tiện giao thông vận tải Bắc Ninh, phường Bắc Giang, lượng phương tiện kiểm định dao động 70-100 xe/ngày. Sau hơn hai tháng, Trung tâm đã kiểm định 4.460 lượt phương tiện đạt tiêu chuẩn; gần 580 phương tiện không đạt tiêu chuẩn, trong đó có hàng trăm xe không đạt chuẩn về khí thải, buộc phải khắc phục trước khi quay lại kiểm định.

Theo các đăng kiểm viên, điểm khác biệt lớn nhất của quy trình mới là phương pháp kiểm tra sát với điều kiện vận hành thực tế, sử dụng thiết bị đo hiện đại. Ông Ninh Đức Tùng, Phó Giám đốc Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới 98-02D cho biết, quy trình hiện nay không cho phép lái xe chủ quan. Xe phải được bảo dưỡng tốt, động cơ vận hành ổn định thì mới đạt yêu cầu.

Quy định mới tác động rõ rệt đến nhóm xe cũ, xe tải, xe đầu kéo, đây là những phương tiện có nguy cơ phát thải cao. Tuy nhiên, ngay cả xe đời mới nếu không được bảo dưỡng đúng cách cũng có thể không đạt kiểm định. Kết quả đăng kiểm phản ánh đúng chất lượng kỹ thuật thực tế của phương tiện.

Ông Ngô Xuân Toàn, xã Tân Dĩnh chia sẻ: “Hiện nay, việc kiểm tra được thực hiện kỹ hơn, nhất là phần khí thải. Tôi phải mang xe đi bảo dưỡng lại mới đạt yêu cầu. Ban đầu, tôi thấy khó và mất nhiều thời gian nhưng khi nắm rõ quy định, tôi thấy đây là yêu cầu cần thiết”.

Thực thi nghiêm túc

Triển khai hiệu quả Quyết định số 43, Sở Xây dựng đã chỉ đạo các trung tâm đăng kiểm trong tỉnh rà soát toàn bộ điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực và quy trình đăng kiểm, bảo đảm đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật theo quy chuẩn mới. Tăng cường kiểm tra, giám sát để hoạt động kiểm định diễn ra nghiêm túc.

Thực hiện yêu cầu này, các đơn vị đăng kiểm chủ động bố trí kinh phí, tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống thiết bị và hoàn thiện điều kiện phục vụ kiểm định. Tổ chức tập huấn cho đội ngũ đăng kiểm viên, đồng thời hướng dẫn chủ phương tiện thực hiện đúng quy trình, bảo đảm kết quả đo khí thải phản ánh đúng chất lượng kỹ thuật của xe.

Trung tâm Đăng kiểm phương tiện giao thông vận tải Bắc Ninh dành khoảng 170 triệu đồng để bổ sung thiết bị đo khí thải, hiệu chuẩn máy móc và tổ chức tập huấn nghiệp vụ.

Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới 98-02D bố trí kinh phí nâng cấp phần mềm quản lý, hoàn thiện hệ thống ghi nhận, lưu trữ dữ liệu, bảo đảm các thông số khí thải được đo lường chính xác, đồng bộ, có thể truy xuất khi cần thiết.

Các trung tâm trong tỉnh còn rà soát, chuẩn hóa quy trình vận hành theo hướng chặt chẽ, đồng bộ hơn. Hệ thống thiết bị kiểm tra khí thải như: Cảm biến tốc độ, cảm biến nhiệt độ, cảm biến ôxy, đầu lấy mẫu khí thải… được kết nối với phần mềm quản lý, cho phép tự động ghi nhận, lưu trữ dữ liệu theo từng phương tiện, hạn chế tối đa sai lệch do yếu tố chủ quan.

Ông Nguyễn Quốc Ân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, việc siết chặt kiểm định khí thải đặt ra yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn kỹ thuật. Vì vậy, các đơn vị đăng kiểm phải tuân thủ nghiêm quy trình, thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra, đánh giá đúng thực trạng phương tiện, bảo đảm tính khách quan, minh bạch qua hệ thống ghi nhận dữ liệu tự động.

Thực tế cho thấy, khi điều kiện kỹ thuật được bảo đảm và quy trình thực hiện nghiêm túc, chất lượng đăng kiểm được nâng lên rõ rệt. Những phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải, nhất là xe có tuổi đời cao buộc phải sửa chữa, bảo dưỡng trước khi quay lại kiểm định.

Nhờ sự chuẩn bị đồng bộ, hoạt động đăng kiểm khí thải phương tiện theo quy định mới trên địa bàn tỉnh diễn ra ổn định, không xảy ra ùn ứ tại các trung tâm. Người dân, doanh nghiệp từng bước thích ứng với quy trình mới.

Tuy nhiên, để tránh phát sinh chi phí và thời gian do phải kiểm định lại, cơ quan chức năng khuyến cáo chủ phương tiện chủ động bảo dưỡng xe định kỳ, kiểm tra động cơ, hệ thống nhiên liệu và thiết bị xử lý khí thải, sử dụng nhiên liệu đúng tiêu chuẩn, bảo đảm phương tiện đạt yêu cầu.

Từ ngày 1/7/2027 kiểm định khí thải xe môtô, xe gắn máy

Quyết định quy định thời điểm bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải xe môtô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ như sau: Từ ngày 1/7/2027 đối với thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Siết chặt kiểm định khí thải ôtô từ ngày 1/3

Từ ngày 1/3, các trung tâm đăng kiểm áp dụng quy trình kiểm định khí thải ôtô nghiêm ngặt hơn theo lộ trình mới, yêu cầu nhiều phương tiện, nhất là ôtô diesel, phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn.

Thời điểm bắt đầu kiểm soát khí thải ô tô trên cả nước

Đối với ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021 tham gia giao thông trên địa bàn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM), từ 1/1/2027 phải áp dụng quy chuẩn khí thải Mức 4 (tương đương tiêu chuẩn Euro 4).