Cán bộ BHXH tỉnh tư vấn chính sách BHXH cho người lao động Khu Công nghiệp Quang Châu (Việt Yên).

Tỷ lệ tham gia thấp

Tham gia BHXH tự nguyện khi về già, lao động tự do, nhất là người thu nhập thấp, người không có công việc ổn định sẽ được hưởng lương hưu. Chính sách ưu việt là vậy nhưng trên thực tế, số lượng người tham gia còn rất ít. Theo thông tin từ BHXH tỉnh, sau 10 năm thực hiện chính sách BHXH tự nguyện, đến nay, toàn tỉnh mới có 4.544 người (chiếm khoảng 0,9% trong tổng số 470 nghìn lao động tự do) tham gia BHXH tự nguyện, chủ yếu làm việc ở những khu vực phi chính thức.

Theo bà Nguyễn Thị Xuân Hồng, Trưởng Phòng Quản lý thu (BHXH tỉnh), nguyên nhân chủ yếu là do loại hình BHXH tự nguyện lần đầu tiên được áp dụng nên phải có thời gian để người dân cân nhắc lựa chọn. Một bộ phận người dân chưa hiểu hết quyền lợi, chính sách BHXH tự nguyện, chưa có thói quen đóng góp khi trẻ để hưởng lương hưu về già. Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện chủ yếu là lao động tự do, lao động thuộc lĩnh vực nông, lâm nghiệp có thu nhập thấp, không ổn định. Bên cạnh đó, BHXH tự nguyện chỉ được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Còn tham gia BHXH bắt buộc hưởng đủ 5 chế độ (ốm đau; thai sản; tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; hưu trí; tử tuất).

Công tác tuyên truyền, phổ biến chính BHXH tự nguyện chưa hiệu quả. Chính quyền một số địa phương chưa thực sự quan tâm vận động nhân dân tham gia; chưa giao chỉ tiêu phát triển đối tượng cũng như kiểm điểm, đánh giá những tồn tại.

Người lao động Khu công nghiệp Đình Trám (Việt Yên) đối thoại về chính sách BHXH với BHXH tỉnh.

Mở rộng ưu đãi

Tin vui đến với người lao động, kể từ ngày 1-1-2018, một số quy định của Luật BHXH có hiệu lực góp phần tháo gỡ những vướng mắc trên và tăng thêm quyền lợi cho người tham gia BHXH tự nguyện. Để triển khai hiệu quả, Chính phủ ban hành Nghị định số 134/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH tự nguyện. Trong đó quy định hỗ trợ tiền đóng BHXH cho người tham gia BHXH tự nguyện, thể hiện tính nhân văn của chính sách an sinh xã hội. Người tham gia BHXH tự nguyện được lựa chọn linh hoạt một trong các phương thức đóng: Hằng tháng; 3 tháng/lần; 6 tháng/lần; 1 năm/lần; đóng một lần cho nhiều năm nhưng không quá 5 năm/lần. Nghị định này cũng quy định mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện đến mọi người dân Việt Nam đủ 15 tuổi trở lên không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không khống chế trần tuổi tham gia. Áp dụng nguyên tắc đóng - hưởng, mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia tự nguyện lựa chọn mức thu nhập tháng.

Trước nhiều ưu đãi của chính sách mới, chị Nguyễn Thị Quỳnh, xã Đức Thắng (Hiệp Hòa) làm nghề buôn bán nhỏ chia sẻ: “Khi được nghe phổ biến những quy định mới, tôi đã đăng ký tham gia BHXH tự nguyện vì sẽ có khả năng duy trì mức đóng lâu dài và coi như “của để dành” cho tuổi già”.

Tập trung phát triển đối tượng là mục tiêu trọng yếu của chính sách an sinh xã hội mà ngành BHXH đang nỗ lực thực hiện. Ông Thân Đức Lại, Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: Để thu hút người lao động tham gia BHXH tự nguyện, thời gian tới, BHXH tỉnh tiếp tục phối hợp với UBND các huyện, TP tăng cường chỉ đạo tuyên truyền, phổ biến sâu rộng chính sách BHXH tự nguyện; mở rộng mạng lưới thu, phấn đấu mỗi thôn, bản, tổ dân phố đều có điểm tư vấn, thu BHXH tự nguyện và giao chỉ tiêu cụ thể cho từng xã, phường, thị trấn; tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người lao động tham gia thụ hưởng chính sách ưu việt của BHXH tự nguyện. Trong bối cảnh hiện nay, cấp ủy, chính quyền địa phương cũng cần  tiếp tục quan tâm chỉ đạo giải quyết những vướng mắc trong lĩnh vực lao động, việc làm, tăng thu nhập, ổn định đời sống cho lao động tự do để họ có điều kiện tham gia và hưởng lợi từ các chính sách an sinh xã hội.

Minh Thu