Người dân xếp hàng mua vàng nhân ngày vía Thần Tài. Ảnh minh hoạ.

Tuy nhiên, những năm gần đây, hoạt động mua vàng dịp này có xu hướng chịu tác động mạnh từ biến động giá cả và hiệu ứng lan truyền trên mạng xã hội, làm gia tăng tâm lý đám đông, tiềm ẩn rủi ro tài chính.

Giá vàng neo cao, chênh lệch mua-bán nới rộng

Theo cập nhật từ các doanh nghiệp kinh doanh vàng lớn, trong những ngày sát ngày vía Thần Tài năm nay, giá vàng miếng SJC dao động quanh ngưỡng hơn 180 triệu đồng/lượng, có thời điểm vượt 185 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra. Cụ thể ghi nhận cập nhật sáng 25/2 cho thấy: vàng miếng SJC được niêm yết quanh mức 182,3-185,3 triệu đồng/lượng (mua vào-bán ra), vàng nhẫn 9999 phổ biến ở mức 181,8-184,8 triệu đồng/lượng.

So với trước Tết Nguyên đán, giá vàng đã tăng vài triệu đồng/lượng, trong bối cảnh giá vàng thế giới duy trì ở mặt bằng cao do những bất định kinh tế toàn cầu. Đáng chú ý, chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra tại nhiều doanh nghiệp được nới rộng lên khoảng 2-3 triệu đồng/lượng, cao hơn đáng kể so với những thời điểm giao dịch bình thường. Thực tế này cho thấy áp lực cầu tăng đột biến trong một thời gian ngắn đã tác động trực tiếp đến diễn biến thị trường.

Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều cửa hàng vàng bạc lớn ghi nhận lượng khách đến giao dịch đông từ sáng sớm. Một số nơi tổ chức phát số thứ tự, giới hạn số lượng vàng bán ra/khách hàng để bảo đảm trật tự và nguồn cung. Người mua có rất nhiều mục đích: có người mua truyền thống (mua 1-2 chỉ làm lễ), có người coi đó là khoản tích lũy nhỏ, và có người bị thôi thúc bởi thông tin trên mạng. Chị Minh Thúy (Hà Nội) cho biết, năm nào chị cũng mua ít nhất 1 chỉ để lấy may. Một số người khác chia sẻ, họ đến giao dịch vì lo sợ “hết hàng” hoặc vì tin vào xu hướng giá sẽ tiếp tục lên.

Cân nhắc trước khi quyết định

Trước đây, phần lớn người dân chỉ mua một vài phân hoặc một chỉ vàng mang tính tượng trưng với mong muốn một năm làm ăn thuận lợi, gia đạo bình an. Tuy nhiên, nhiều người không chỉ dừng lại ở mục đích “lấy lộc” mà còn kỳ vọng vào khả năng sinh lời trong ngắn hạn. Nhiều người tiêu dùng đã chuyển sang mua các sản phẩm vàng trọng lượng nhỏ như 0,5 chỉ, 1 chỉ hoặc các miếng vàng ép vỉ, linh vật mạ vàng,… vừa đáp ứng yếu tố tâm linh, vừa phù hợp khả năng tài chính, “mua để lấy may đầu năm, không có ý định bán ngay”. Trong khi đó, cũng có những người bày tỏ lo ngại “giá còn tăng”, nên quyết định mua sớm. Chính sự đan xen giữa động cơ tín ngưỡng và kỳ vọng lợi nhuận đã làm cho thị trường vàng ngày vía Thần Tài mang màu sắc khác biệt so với các thời điểm giao dịch thông thường.

Một yếu tố mới nổi lên những năm gần đây là mạng xã hội khuếch đại thông tin về giá vàng và xu hướng mua bán. Các bài đăng, livestream, clip chia sẻ kinh nghiệm “mua vàng đúng giờ đẹp”, “mua bao nhiêu để phát tài” xuất hiện dày đặc trên các nền tảng số trước ngày vía Thần Tài. Khi thông tin lan truyền với tốc độ nhanh và tần suất dày đặc, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) dễ dàng hình thành. Cộng hưởng với giá vàng liên tục được cập nhật từng giờ, điều này tạo nên hiệu ứng đám đông: Nhiều người cùng quyết định mua trong một khoảng thời gian rất ngắn, làm cầu thị trường tăng đột biến.

Các chuyên gia kinh tế đã nhiều lần khuyến cáo, cần phân biệt rõ giữa nhu cầu tín ngưỡng và quyết định đầu tư tài chính. Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ, việc mua vàng đúng ngày vía Thần Tài không có cơ sở khoa học nào bảo đảm sẽ gia tăng lợi nhuận tài chính. Trong khi đó, giao dịch ở thời điểm cao trào thường tiềm ẩn rủi ro do chênh lệch mua-bán bị đẩy lên cao. Thực tế cho thấy, nếu mua vàng với kỳ vọng “lướt sóng” ngắn hạn, nhà đầu tư có thể đối mặt với rủi ro khi giá điều chỉnh sau cao điểm, trong khi mức chênh lệch lớn khiến việc bán ra ngay lập tức không có lợi.

Thị trường vàng Việt Nam nhiều năm qua chịu ảnh hưởng đồng thời từ giá thế giới và yếu tố cung-cầu trong nước. Những thời điểm nhu cầu tăng đột biến như ngày vía Thần Tài thường tạo ra biến động cục bộ. Các chuyên gia tài chính khuyến nghị, nếu mục tiêu chỉ là duy trì tín ngưỡng cho bản thân, người dân nên lựa chọn sản phẩm có giá trị nhỏ, phù hợp thu nhập. Còn nếu xem vàng là kênh đầu tư, cần có chiến lược dài hạn, phân bổ tài sản hợp lý, không dồn vốn lớn vào một thời điểm vì cảm tính. Hiện nay, nhiều đơn vị kinh doanh vàng lớn đã chủ động thông báo giá công khai, tổ chức bán hàng theo quy trình trật tự, khuyến nghị khách hàng không nên mua số lượng lớn vượt nhu cầu thực. Đây cũng là tín hiệu tích cực, góp phần ổn định tâm lý thị trường.

Phó trưởng Phòng Kinh doanh vàng Bảo Tín Minh Châu Hoàng Thị Thúy Vân cho biết: Giá vàng biến động mạnh, doanh nghiệp không khuyến khích người dân mua theo phong trào. Điều quan trọng nhất lúc này là giữ tâm lý bình tĩnh, không nên chạy theo đám đông. Khách hàng cần cân nhắc kỹ nhu cầu thực tế và khả năng tài chính trước khi quyết định mua vàng. Trong dịp cao điểm, nguy cơ xuất hiện các hình thức mạo danh thương hiệu để lừa đảo cũng gia tăng. Đại diện Bảo Tín Minh Châu khẳng định chỉ bán hàng trực tiếp tại các cơ sở chính thức và không bán online. Người dân được khuyến cáo tuyệt đối không chuyển khoản vào tài khoản cá nhân hoặc giao dịch qua các trang mạng xã hội không được xác thực.

Khi hoạt động mua vàng bị thương mại hóa quá mức, gắn với tâm lý chạy theo giá và hiệu ứng đám đông, ý nghĩa của ngày vía Thần Tài có nguy cơ bị lệch lạc. Để hạn chế những biến động trong các dịp cao điểm, việc tăng cường minh bạch thông tin, hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng và đẩy mạnh truyền thông chính thống có ý nghĩa quan trọng. Cơ quan quản lý, các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp kinh doanh vàng cần tiếp tục phối hợp cung cấp thông tin kịp thời, chính xác; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ rủi ro của việc đầu tư theo phong trào.

Ngân hàng Nhà nước lý giải nguyên nhân giá vàng tăng mạnh

Trả lời cử tri, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giải thích nguyên nhân tăng giá vàng do biến động thế giới, chính sách mở rộng nhập khẩu và thị trường cạnh tranh hơn.

Fed giữ nguyên lãi suất, giá vàng phản ứng mạnh, chạm 5.500 USD/ounce

Sau khi Fed quyết định đứng ngoài cuộc chơi lãi suất, giá vàng phản ứng mạnh, có thời điểm tăng vọt lên 5.500 USD/ounce.