Khu ao nuôi thả cá của gia đình ông Dương Văn Thanh, xã Hợp Đức mỗi năm thu lãi hàng trăm triệu đồng.

Đập Nước Trắng thuộc hai thôn Hòa An và Hòa Minh, xã Hợp Đức. Những năm 80 của thế kỷ trước, do nước từ các xã phía trên, nhất là xã Phúc Hòa đổ về nên đập Nước Trắng với mấy chục mẫu thường ngập mênh mông. Mùa mưa, nước dâng lên tới vài mét, ngập sâu vào vườn bãi có nơi tới cả trăm mét. Sức người chả mong gì cải tạo, máy móc lại không có nên cứ để như vậy. Cũng có thời kỳ cây sen được trồng tại đây nhưng rồi bèo tây đổ về, sen chết và bèo tây xâm lấn tất cả. Khoảng năm 1990, cha con ông Lê Văn Xứng là người đầu tiên quyết tâm cải tạo phần đất của gia đình thành hai mẫu ao nuôi cá. Tuy nhiên cũng chỉ làm được có thế, phần còn lại vẫn ngập trắng nước.

Đi dọc bờ đập Nước Trắng, tôi gặp ông Nguyễn Văn Binh đang chăm sóc vườn ổi mới trồng. Ông tâm sự: "Ở khu vực này gia đình tôi có 6 sào đất. Thời gian trước, chân ruộng cao tôi trồng vải thiều, chân đất thấp bằng với mặt nước vì không có lao động nên hầu như bỏ không. Hằng năm, gia đình lấy đất từ dưới ngòi tân dần lên mới được thế này". Phần đất mới tân, ông Binh trồng 100 cây ổi Đài Loan, vài trăm cây bưởi đỏ, bưởi da xanh. Thế mới thấy công cuộc cải tạo vùng đất trũng quanh đập không dễ dàng và phải rất kiên trì.

Mọi sự thay đổi nhanh từ năm 2007, khi xã Hợp Đức có dự án cải tạo vùng đất trũng thành vùng nuôi thủy sản, ba chủ hộ là Dương Văn Thanh, Nguyễn Công Chi và Nguyễn Văn Chính nhận thầu. Cùng sinh năm 1967, trẻ khỏe và năng động nên cả ba đều xốc vác, dám làm. Hơn thế, do có máy múc, máy ủi trợ giúp nên công việc cải tạo vùng đất trũng thuận lợi hơn. Trong câu chuyện, ông Dương Văn Thanh, thôn Trung cho biết: "Khi tôi nhận thầu phía bờ Nam đập Nước Trắng để làm ao, nhìn đồng đất khi đó ai cũng ngại. Toàn bộ vùng ao bây giờ là ruộng thụt, bùn, nước tràn bờ. Đợi khi nước rút về lòng ngòi, tôi đầu tư gần 200 triệu đồng thuê máy múc lấy đất đắp dọc theo con ngòi. Hàng nghìn mét khối đất được quật lên, tạo thành con đê chắn nước phía trong là ao". Thời gian sau đó, ông Thanh tiếp tục đầu tư 100 triệu đồng đào đắp được hai ao nữa. Qua vài năm, ông mua lại số ao của một hộ dân tạo thành vùng liền khoảnh với hệ thống ao diện tích 33 nghìn m2 mặt nước. Hai năm thu ba lứa cá, năm nhiều nhất hơn 50 tấn cá thịt các loại, trừ chi phí ông còn lãi vài trăm triệu đồng. Còn hai ông Nguyễn Công Chi, Nguyễn Văn Chính cũng có khoảng 4 mẫu ao.

Từ ba hộ ban đầu, thấy thành công, các hộ ở phía bờ Bắc đập Nước Trắng dần làm theo. Hiện hai bên bờ đập có 12 hộ cải tạo đất trũng làm ao thả cá với tổng diện tích hàng chục ha, thu hoạch hàng chục tấn cá mỗi năm. Đập Nước Trắng giờ đã thu hẹp lại để thoát nước vào mùa mưa và trữ nước phục vụ sản xuất cho các thôn Trung, Hòa An, Hòa Minh, Tân Hòa của xã Hợp Đức. Theo ông Lê Văn Xứng, chủ hộ tiên phong ngày nào, hơn hai mẫu ao của ông hằng năm cho thu hơn 120 triệu đồng.

Giờ thì hai bờ Bắc - Nam của đập Nước Trắng đã thay đổi. Mùa mưa, tuy nước vẫn dâng cao, ngập sâu vào trong nhưng do bờ ao hồ được đắp vững chắc nên trụ lại được. Năm nước to, người dân giăng lưới giữ cá. Theo thời gian, hầu hết các hộ dân cải tạo vùng đất này giàu lên và xây nhà kiên cố, mua sắm tiện nghi phục vụ cuộc sống. Nhiều người nói vui, các hộ ở đây đã hết nghèo và đập Nước Trắng xưa giờ đã không còn bạc nữa.

Châu Giang