Năm học 2013-2014 Trường THCS Hồng Thái (Việt Yên) có 3 lớp 9 với 97 học sinh. Theo thầy Nguyễn Văn Long, Hiệu trưởng nhà trường, vì trên địa bàn huyện có 4 trường THPT với các mức điểm tuyển sinh chênh nhau khá cao nên nhà trường rất quan tâm đến công tác tư vấn cho học sinh chọn đúng trường theo khả năng. 

Ngay từ đầu năm học, trường đã chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lập bảng theo dõi quá trình học tập của từng học sinh. Trong suốt năm  học, ngoài các kỳ thi theo chương trình, trường còn tổ chức thi thử vào THPT 5 lần để đánh giá năng lực học sinh; đề thi do Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện gửi khảo sát đến các trường THCS. Trên cơ sở điểm thi, quá trình học tập, nhà trường tổ chức họp phụ huynh để tư vấn chọn trường vừa sức. 

Theo đó, đã có 51 học sinh đăng ký vào Trường THPT Việt Yên 1; 20 em đăng ký Trường THPT Việt Yên 2, còn lại hầu hết đăng ký vào các trường nghề, dân lập hoặc đi làm. Ngay sau đó, nhà trường tổ chức phân loại học sinh để ôn luyện. Thầy Long cho biết: "Do có sự tổ chức đồng bộ từ khâu tư vấn, ôn tập kiến thức nên những năm gần đây, tỷ lệ thi đỗ vào THPT của trường khá cao".

Nếu như ở huyện Việt Yên, điểm tuyển sinh vào các trường THPT có sự khác biệt đáng kể thì tại huyện Yên Dũng, ba trường THPT lại có mức điểm khá tương đồng. 

Tìm hiểu Trường THCS Xuân Phú, việc tư vấn của trường được thực hiện theo vị trí địa lý, lực học, đồng thời cũng hướng dẫn gia đình bám sát lượng hồ sơ đăng ký của từng trường để có sự lựa chọn phù hợp. Hiện trường có hơn 100 học sinh lớp 9, phần lớn các em đăng ký vào Trường THPT Yên Dũng 2. 

Còn tại Trường THCS An Dương (Tân Yên), có 83 thí sinh tốt nghiệp THCS của trường được tư vấn theo năng lực và địa bàn gia đình, trong đó, 12 em lực học khá đăng ký Trường THPT Tân Yên số 1; 19 học sinh chọn Trường THPT Tân Yên số 2; 38 học sinh chọn Trường THPT Nhã Nam; số còn lại đăng ký vào các trường nghề. 

Hầu hết các trường THCS rất quan tâm đến công tác tư vấn, phân luồng học sinh. Theo ông Đinh Trọng Cường, Trưởng phòng Khảo thí - Kiểm định chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo, đây cũng là một trong những giải pháp giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp tục chọn trường công lập theo năng lực của mình. 

Điểm mới của tuyển sinh vào THPT năm nay là học sinh được đăng ký nguyện vọng 1, 2. Nhận định ban đầu cho rằng số hồ sơ sẽ dồn nhiều vào các trường tốp đầu trên địa bàn. Vì chỉ ở các trường này, nơi có điểm đầu vào cao hơn trường khác, học sinh mới có thể đăng ký được nguyện vọng 2. Tuy nhiên, thực tế số hồ sơ ở các trường "tốp" đầu đều ít hơn các trường còn lại. 

Trường THPT Việt Yên 1 là đơn vị thường có điểm tuyển sinh cao. Chỉ tiêu nhà trường tuyển năm học 2014-2015 là 480 học sinh nhưng chỉ có hơn 500 hồ sơ đăng ký (thống kê toàn huyện có khoảng 1.800 học sinh tốt nghiệp THCS). Như vậy, tỷ lệ "chọi" của trường rất thấp. 

Theo thầy giáo Tiêu Thanh Tuyết, Hiệu trưởng nhà trường, do có sự tư vấn của các trường THCS nên chỉ những học sinh có lực học khá mới đăng ký. Tương tự, tại Trường THPT Ngô Sĩ Liên, đến thời điểm này có 658 hồ sơ với chỉ tiêu được giao là 480 em. So với năm ngoái, số học sinh đăng ký vào trường giảm gần 70 em. Lý giải về điều này. Thầy giáo Lưu Hải An, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Dù tổng số học sinh trên địa bàn năm nay giảm hơn so với năm trước nhưng phần lớn là do phụ huynh tính toán kỹ lưỡng để chọn trường cho con. Vì trong trường hợp trượt, cơ hội cũng không nhiều ở trường có nguyện vọng 2 với mức tuyển không quá 10% chỉ tiêu giao".

Chị Nguyễn Thị Liên, đường Lê Lợi, phường Hoàng Văn Thụ có con gái học lớp 9, Trường THCS Hoàng Hoa Thám cho biết: "Phải chờ kết quả lần thi thử vào THPT cuối cùng trước ngày 15-6, gia đình tôi mới quyết định đăng ký cho con thi trường nào". Theo phụ huynh này, vì lực học của con không thật xuất sắc nên gia đình phải tính toán kỹ lưỡng. Nếu không, con khó có cơ hội học ở trường công lập.

Tuyển sinh vào lớp 10 là kỳ thi đầu tiên và cũng là sự chuyển tiếp rất quan trọng trong cuộc đời các em. Đây là kỳ thi căng thẳng, nhận được nhiều sự quan tâm của xã hội. Có thể thấy, sức ép với các em là rất lớn. Trong giai đoạn nước rút này, rất cần sự  phối hợp giữa gia đình và nhà trường tổ chức cho em cách ôn tập khoa học, bảo đảm sức khoẻ, tâm lý thoải mái để có được kết quả cao nhất trong khả năng của mình.

Toàn tỉnh có 47 Hội đồng tuyển sinh của hệ THPT, 11 hội đồng tuyển sinh chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT. Ngành giáo dục huy động hơn 2.000 cán bộ, giáo viên làm công tác coi thi. Những giáo viên Toán, Ngữ văn, tiếng Anh của các trường THPT đều phải luân chuyển địa bàn coi thi.