Minh họa: Bảo Lâm.

- Mẹ uống đi này, thuốc chị Tư trạm xá gửi cho mẹ đấy! Không đắng tí nào, mẹ uống vào là hết ho ngay mà! Mai mẹ khỏi lại đi trông cháu cho anh cả nhé? Nào mẹ uống nào, thế...thế ...hết ngay ấy mà! Ôi mẹ uống khéo quá, hết sạch chén thuốc rồi!

Thấy Quế dỗ mẹ uống thuốc khéo quá, Biên nhẹ bước ra hiên để nghe cho rõ. Tựa lưng vào cột hiên, Biên thấy bên buồng cụ có tiếng cốc chén va nhau lách cách. Rồi tiếng Quế lại ôn tồn cất lên:

- Bây giờ mẹ uống chút nước bưởi nhé! Nước bưởi bổ phổi, bổ tỳ mà. Chị Tư bảo mẹ phải ăn nhiều bưởi vào thì sẽ khỏe ra. Bưởi vườn nhà đấy mẹ ạ! Ngọt lừ như cam Bố Hạ ấy mẹ nhỉ? Nào mẹ há miệng ra nào, thế...thế... - Hình như bà cụ bị viêm phế quản nặng - Biên nghĩ thế. Từ bên hiên nhà mình, Biên còn nghe thấy tiếng bà cụ thở khò khè.

Biên vào giường nằm nhưng không ngủ được. Tai Biên vẫn vẳng tiếng nói của Quế với mẹ ban nãy sao trong trẻo, dịu dàng! Rồi hình ảnh Quế hiện lên trong tưởng tượng của anh với cái dáng thanh mảnh, eo lưng thắt đáy gọn gàng, chắc nịch. Quế lúc nào cũng tươi tắn, hồng hào. Kỳ lạ nhất là giọng nói của cô nhẹ bẫng như tơ làm Biên khó lòng quên được.

Quế năm nay hai mươi hai tuổi. Học xong khoa trồng trọt, Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang, cô được nhận về xã công tác, tăng cường cho khâu kỹ thuật gieo trồng. Hiện Quế là Bí thư xã đoàn, trực tiếp chỉ đạo khâu dồn điền đổi thửa và kiện toàn hệ thống nước thải. Sau hôm được Đảng ủy giao nhiệm vụ này, Quế chủ động gặp Biên qua cái hàng rào cúc tần ngăn cách hai nhà. Đứng bên nhà mình, Quế gọi Biên ra đưa cho anh mấy múi bưởi Diễn do chính mình trồng ở vườn nhà.

- Anh Biên nếm xem quả bưởi này ngon không? Em định cho trồng đại trà loại bưởi này ở quê mình đấy! - Nghe tiếng Quế mời, Biên vội ra hàng rào nhận bưởi, miệng thốt ra lời nói bâng quơ:

- Qua tay kỹ sư trồng trọt thì quả gì chả ngon, chả ngọt? - Quế mau mắn đáp lại Biên với giọng ngọt ngào, trong trẻo:

- Em đang lo bưởi nhà em “chua loét”, không có khách mua đây! Bưởi ế thì biết đổ đi đâu được anh nhỉ? 

Bóc múi bưởi đưa lên miệng, mắt Biên tự nhiên sáng lên, anh trầm trồ:

- Ngọt lắm! Chẳng kém bưởi Đoan Hùng em ạ! Anh đoán có sai đâu, “người làm sao của tào hao làm vậy!” Đất làng mình mà trồng bưởi ngon thế em nhỉ?

- Quế cũng vui ra mặt:

- Cảm ơn anh Biên, vậy anh là khách hàng cho em nhé? Chỉ việc đem giống bưởi này đi trồng khắp các vườn nhà dân trong xã, được không?

Biên hơi mắc cỡ trước sự “tiếp thị” đột ngột lại nửa đùa nửa thật của Quế, nhưng cũng kịp ứng đối:

- Nhưng Quế cũng phải giúp anh một việc nhé?

- Việc gì anh?

- Anh định có dịp sẽ nói với em về việc xây hệ thống mương nước thải cho xã, nếu được em ủng hộ, chắc lãnh đạo xã cũng sẽ đồng tình. Em giúp anh được không?

Quế lập tức giơ cả hai tay lên trời reo to:

- Sẵn sàng ngay! Chúng mình liên kết nhé? - Nét mặt Quế đang tươi rói bỗng trầm xuống như mắc cỡ, hình như cô vừa phát hiện mình đã nói quá ư vô tư nên xấu hổ... Quế nói lảng sang việc khác:

- Em đi nấu cơm đây!- Mặc Biên đứng một mình.

Đề án xây mương nước thải nhanh chóng được Đảng ủy, UBND xã thông qua. Biên và Ủy ban xã đã ký hợp đồng thi công công trình trọng điểm này. Ngân sách Ủy ban sẽ chi cho toàn bộ dự án. Nói đây là công trình trọng điểm vì tình hình môi trường ở các thôn hiện đã bị ô nhiễm nặng. Chục năm trở lại đây, phần vì dân số các thôn tăng nhanh, phần vì phong trào chăn nuôi của các hộ được đẩy mạnh, cống thoát nước cục bộ không có đường thông thoát. Suốt ngày đêm trong thôn luôn nồng nặc mùi phân trâu, phân lợn. Cùng đi trên đường làng, Quế phàn nàn với Biên:

- Anh có thấy mùi cống rãnh bốc lên không? Đó chính là tác nhân gây nên hết đợt dịch cúm này đến đợt dịch đau mắt khác. Khổ nhất là các cụ già và cháu nhỏ, không ngày nào hết ốm đau bệnh tật. Nhiều giếng khoan cũng bị nhiễm bẩn, nước đục, mùi thum thủm. Mẹ em cũng hay bị cúm, ho...

Nghe Quế nói, Biên mới để ý, anh phẩy phẩy tay trước mũi:

- Mùi phân lợn khiếp quá nhỉ! - Quế hích nhẹ cánh tay vào người Biên, khích lệ:

- Vậy là xã đã tin tưởng, giao cho anh chỉ đạo xây hai con mương lớn dẫn nước thải thoát xuống mương Bò và ngòi Bừng rồi đó! Đã nhận thi công cho quê mình thì phải làm cho thật cẩn thận, không phải chuyện đùa đâu nhé!

Công trường tiến hành xây đồng thời hai con mương thoát nước bằng gạch - bê tông sâu 1,2 mét, rộng 1 mét, dài 2000m được đồng chí Bí thư Đảng ủy xã phát lệnh khởi công vào ngày 26 tháng 3 bằng một cuộc ra quân rầm rộ. Năm mươi đoàn viên thanh niên được huy động, chia làm nhiều ca thay phiên đào móng, xây mương, đổ nắp, kè hồ... Riêng hai hồ chứa nước thải, mỗi cái rộng 7 sào, sâu 1 mét rưỡi phải đào bằng máy vục. Đứng trên bờ hồ chứa, Biên nói với Quế:

- Sau này hồ đầy nước, sẽ thả bèo tây để lọc bớt tạp chất. Nước thải còn được thấm qua một bể cát rồi mới chảy xuống mương Bò và ngòi Bừng trước khi đổ ra sông. Trên bờ hai chiếc ao này, Đoàn thanh niên trồng cỏ voi, được không em? - Nghe Biên nói đến trồng cỏ chăn nuôi, mắt Quế sáng lên, cô reo lên mừng rỡ:

- Dự án thoát nước của anh tuyệt lắm! Lại kết hợp luôn cả việc trồng cỏ voi nữa à? Thế thì em phải quyết giữ anh ở lại với quê mình thôi!

Thực ra trước đây Quế cũng đã nghĩ về cách gây quỹ cho Đoàn thanh niên xã, nhưng chưa làm được. Nay Biên gợi ra việc trồng cỏ voi trên bờ hồ, Quế thấy phù hợp quá. Cỏ này bán giống hoặc bán bó đều được cả. Đây sẽ là nguỗn quỹ giúp phong trào Đoàn hoạt động thêm phong phú. Diện tích mặt bờ của hai hồ có thể rộng đến ba sào đất chứ ít gì!

Biên và Quế đứng trên bờ hồ nhìn chiếc máy vục đang làm việc. Tiếng máy nổ ran ran. Hồ hình chữ nhật đã hiện lên rõ bốn mặt bờ, dài 60 mét, rộng 45 mét, mặt bờ rộng 3 mét. Biên chỉ tay vào bờ hồ nói với Quế:

- Có thể thu được hai tấn cỏ voi một tháng trên mặt bờ hai hồ, em chỉ việc cử người chăm sóc, trông coi tốt là được! Biên chuyển sang chuyện trồng bưởi của Quế:

- Còn về dự án trồng bưởi của em cũng tuyệt vời đấy chứ! Em chiết cành bán cho dân cả xã cùng trồng được chứ?

Quế tán thưởng ngay:

- Được quá chứ anh! Nhưng anh phải ở lại quê với em thì mới thực hiện được dự án này! - Giọng Quế chậm lại, pha thêm chút gì như nũng nịu làm lòng Biên bỗng dâng trào niềm yêu thương, muốn đưa tay ôm chầm lấy Quế. Nhưng anh đã kịp tỉnh táo, đưa dòng suy nghĩ trở về với công việc. Hai người cùng nhìn về phía công trường xây mương, nơi đang có mấy chục người làm việc. Chiếc loa phát thanh của Đoàn thanh niên trên công trường vừa hát xong bài hát “Bài ca năm tấn”, bỗng chuyển sang phần thông báo của UBND xã. Giọng cô phát thanh viên sang sảng: “A lô, hiện nay xã đang thi công hai đường cống dẫn nước thải từ các thôn ra sông. Theo tính toán của UBND xã, mỗi hộ phải đóng góp một trăm nghìn đồng để hoàn thành công trình trước Tết năm nay. Công trình thoát nước thải sẽ giúp cải thiện cơ bản khâu cống rãnh ô nhiễm ở các thôn, tạo không gian sinh hoạt trong lành cho bà con, hạn chế bệnh cúm, viêm gan, tiêu chảy, đau mắt, giun sán...a lô, a lô...”.

Biên và Quế tranh thủ cả buổi tối chiết cho đủ 400 cành bưởi Diễn trong vườn nhà để bán cho Đoàn thanh niên kịp trồng cho các hộ dân vào mùa xuân này. Đã có gần hai trăm hộ trong xã đăng ký trồng giống bưởi Diễn của Quế. Mỗi đợt mưa xuân hay mưa rào, đội trồng bưởi của Đoàn thanh niên lại tất bật cắt cành, đào hố, hạ những cành bưởi vào những vườn đất mới.

Ba năm trôi qua, nhiều vườn bưởi của đã trả công chủ vườn vụ quả đầu tiên. Lại có thêm nhiều hộ đến hợp đồng với Đoàn thanh niên trồng bưởi trong vườn nhà. Bây giờ, ngoài Biên và Quế, đoàn viên thanh niên ai cũng biết chiết bưởi, cắt cành mang đi trồng. Biên và Quế đang dạo bước chuyện trò dưới tán bưởi trĩu quả trong vườn nhà chị Soan, một hộ dân sớm biết cải tạo vườn tạp, trồng một lúc năm mươi cây bưởi Diễn. Tết sắp đến, chị Soan xởi lởi khoe:

- Bưởi ngon lắm cô chú ạ! Hôm qua tôi đi khảo giá, loại bưởi này tối thiểu cũng được hai mươi nghìn đồng một quả! Nhân đây, tôi xin cảm ơn cô chú nhé! Biên và Quế đi bộ về phía cuối vườn. Hương bưởi chín thoang thoảng thơm trong gió nhẹ. Biên bỗng thốt ra lời mà anh chưa từng nói với Quế:

- Anh quyết định không thoát ly nữa mà ở tại làng mình, cùng em và Đoàn thanh niên tiếp tục xây dựng quê hương. Em có đồng ý làm vợ của anh không? Biên hỏi... không thấy Quế trả lời. Nhưng cô đã cố ý áp sát mình vào người Biên rồi nói lảng sang chuyện khác:

- Năm nay tự nhiên mẹ em lại khỏe ra. Bà cụ ăn được, ngủ được, lại đọc được cả Truyện Kiều. Tết này chắc nhà em ăn Tết vui hơn...

Hai cái hồ tích nước thải đã đầy ắp, mặt hồ phủ kín bèo tây. Hai con mương gắn nắp xi măng, từ các thôn tuôn nước thải vào hồ. Nước từ hai hồ được lọc qua bể cát trở nên trong vắt. Đứng trên bờ hồ, họ cùng vui vẻ nhìn nhau tận hưởng những giây phút hạnh phúc khi hai dự án thoát nước và trồng bưởi thành công tốt đẹp. Không khí làng xóm đã trong lành. Những quả bưởi vàng mọng trong vườn nhà đem đến cho bao người hương vị thơm thảo, ngọt lành.

Truyện ngắn của Chu Ngọc Phan