Xã Đại Sơn: Giữ gìn bản sắc, làm nông nghiệp bền vững

Thứ 3: 18:37 ngày 10/02/2026

BẮC NINH - Trong tổng số hơn 12 nghìn nhân khẩu của xã Đại Sơn có đến 73,3% là đồng bào dân tộc thiểu số, do vậy địa phương xác định phải giữ gìn bản sắc, phát huy những giá trị truyền thống. Để nâng cao đời sống người dân, xã chú trọng khai thác lợi thế về sản xuất nông, lâm nghiệp, nhất là các sản phẩm tiêu biểu, mang lại nguồn thu lớn.

Để chuẩn bị cho các lễ hội xuân đầu năm, những ngày này, đội hát then của thôn Khuôn Cần, xã Đại Sơn tích cực luyện tập. Chỉ sau thông báo ngắn của bà Hoàng Thị Minh, đội trưởng, các thành viên đã nhanh chóng có mặt, họ mang theo đầy đủ đàn tính và các loại nhạc cụ. Những điệu then vang lên ở sân nhà văn hóa thu hút nhiều người đến nghe, đám trẻ cũng bỏ dở trò chơi để quây quần quanh các bà, các cô.

Đồng bào các dân tộc xã Đại Sơn biểu diễn những làn điệu truyền thống.

Bà Minh nói: “Từ nhỏ tôi đã mê hát then nhưng do bận nhiều việc nên không có điều kiện thực hiện đam mê. Cách đây hơn chục năm, tôi có nhiều thời gian hơn nên tập hợp những người trong thôn có cùng sở thích để học hát, đánh đàn. Toàn bộ thành viên của đội là đồng bào dân tộc Tày ở địa phương, ban đầu chúng tôi tự mày mò qua sách, tài liệu, sau đó mời thêm những nghệ nhân ở nơi khác đến dạy. Đến nay, đội có 15 thành viên, thường xuyên biểu diễn, giao lưu tại các sự kiện văn hóa, tinh thần của xã, thôn. Một số tiết mục tiêu biểu của đội như “Đại Sơn quê noọng”, “Chính quyền 2 cấp”, “Bắc Ninh quê em”… được người nghe yêu thích”. Đội còn thường xuyên truyền dạy cho học sinh trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn xã. Nhiều em nhờ đó thuộc các bài hát then, đánh được đàn tính và mạnh dạn tham gia biểu diễn ở các lễ hội của dân tộc.

Với cách làm tương tự, Câu lạc bộ hát loong hao của thôn Trung Sơn cũng có nhiều hoạt động sôi nổi. Ông Lăng Văn Út tham gia Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ từ những ngày đầu cho biết, hơn 40 thành viên đều là người dân tộc Nùng, hoạt động trên tinh thần tự nguyện, muốn giữ lại nét đẹp văn hóa của dân tộc. Những thành viên thuộc nhiều lời bài hát, có khả năng sáng tác sẽ dạy cho người chưa biết, dựa trên làn điệu cổ để đặt lời mới. Vì thế Câu lạc bộ thu hút nhiều người, trong đó có cả thanh, thiếu niên, học sinh.

Được biết, xã Đại Sơn được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã: Đại Sơn, Giáo Liêm, Phúc Sơn của huyện Sơn Động trước đây với diện tích tự nhiên hơn 76 km2, 19 thôn, 2.775 hộ với hơn 12 nghìn nhân khẩu, đồng bào dân tộc thiểu số như Nùng, Tày, Dao, Cao Lan, Sán Chí… chiếm 73,3%. Đặc điểm đó là cơ sở để cấp ủy, chính quyền xã chú trọng bảo đảm gắn kết hài hòa giữa phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội. Đặc biệt là bảo tồn và phát huy hiệu quả các bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của xã. Qua giữ gìn truyền thống giúp xã phát triển năng động, sáng tạo, đa dạng, đậm đà bản sắc văn hóa.

Đó là “sức mạnh mềm” tạo nền tảng để Đại Sơn vượt qua khó khăn, từng bước thoát nghèo; những kết quả đạt được trong năm 2025 đã khẳng định rõ tinh thần đoàn kết, quyết tâm vươn lên của đội ngũ cán bộ và Nhân dân địa phương. Xã đã nhanh chóng hoàn thành việc sắp xếp, tổ chức tinh gọn bộ máy chính quyền cấp xã, đồng thời vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh, gọn, mạnh, bảo đảm hoạt động ổn định, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Vườn táo của gia đình chị Vi Thị Thanh, thôn Tân Hiệp, xã Đại Sơn.

Phát triển kinh tế - xã hội bước đầu có những chuyển biến tích cực; nhiều công trình được khởi công xây dựng, đời sống Nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao, qua đó tạo động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của xã. Cùng với đó, xã tập trung đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, trồng và chăm sóc rừng. Nổi bật, Đại Sơn đã mở rộng diện tích trồng táo lên hơn 190 ha, năng suất bình quân đạt gần 40 tấn/ha, tổng sản lượng khoảng 7.600 tấn/năm, mang lại nguồn thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Nhiều hộ dân có thu nhập từ 150 đến 300 triệu đồng/năm; sản phẩm táo Đại Sơn đã được chứng nhận OCOP 3 sao.

Gia đình chị Vi Thị Thanh, dân tộc Nùng, ở thôn Tân Hiệp là một điển hình tiêu biểu. Chị là một trong những người đầu tiên đưa cây táo về trồng tại địa phương từ năm 2016. Chỉ sau vài năm, từ diện tích ban đầu vài sào, gia đình chị đã mở rộng lên hai mẫu, sản lượng mỗi năm đạt hơn 10 tấn. Cây táo đã thay thế hoàn toàn các loại cây trồng kém hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống gia đình.

Năm qua, Đại Sơn thực hiện hiệu quả, đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia, đối với chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, địa phương hoàn thiện các tiêu chí còn thiếu về môi trường, giao thông, tổ chức sản xuất, thu nhập, chuyển đổi số cộng đồng, vận động Nhân dân tham gia chỉnh trang đường làng, ngõ xóm. Chương trình giảm nghèo bền vững được xã rà soát, cập nhật hộ nghèo, cận nghèo theo chuẩn mới. Hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, vay vốn ưu đãi cho các hộ khó khăn; thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát cho 29 hộ. Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt, mô hình sản xuất, giáo dục - y tế cho các nhóm đối tượng thụ hưởng, bảo đảm giải ngân đúng quy định, công khai minh bạch.

Trong những ngày đầu xuân mới, đồng chí Hoàng Văn Phương, Chủ tịch UBND xã trao đổi về hướng đi cho năm 2026, Đảng ủy, UBND xã tiếp tục xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững, phát triển kinh tế lâm nghiệp, du lịch gắn liền với xây dựng nông thôn mới và đầu tư hạ tầng. Phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống cho người dân; tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó tập trung thực hiện các nghị quyết trọng tâm: Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức giai đoạn 2025-2030; xây dựng xã Đại Sơn đạt chuẩn nông thôn mới, hướng tới nông thôn kiểu mẫu và đô thị hoá xanh, thông minh bền vững; quy hoạch chung xây dựng, hạ tầng kinh tế - xã hội xã Đại Sơn giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn 2045; lãnh đạo xây dựng vùng chuyên canh cây ăn quả gắn với xây dựng các sản phẩm đặc trưng có lợi thế, tiềm năng và sản phẩm OCOP giai đoạn 2025-2030; tăng cường lãnh đạo công tác quản lý, bảo vệ rừng; xây dựng và phát triển các mô hình nông - lâm kết hợp giai đoạn 2025-2030; phát triển toàn diện văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn xã giai đoạn 2026-2030; nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn xã giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.

Chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 của xã Đại Sơn: Thu ngân sách trên địa bàn tăng 12-15%; giá trị tổng sản phẩm tăng trưởng 12,5%; sản xuất thương mại, dịch vụ đạt 365 tỷ đồng/năm. Giá trị sản xuất trên 1 ha đất sản xuất nông nghiệp đạt trên 125 triệu đồng; duy trì độ che phủ rừng đạt 65%. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,88%; tỷ lệ gia đình văn hóa trên 90%; duy trì thôn văn hóa đạt trên 94%. Hoàn thành tốt các chỉ tiêu về phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường mạng; 90% người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến mức độ 4…

Bài,ảnh: Quốc Bảo