Điểm số chi tiết cho thấy Bắc Ninh đang giữ vững lợi thế về thủ tục hành chính và năng lực kiến tạo của chính quyền, nhưng còn có những "khoảng trống", nếu không sớm khắc phục, đà bứt phá của địa phương trong chu kỳ 2026 - 2030 có thể chững lại.

Cấu trúc điều hành cân bằng

PCI 2025, VCCI quyết định không công bố bảng xếp hạng đơn bậc như thông lệ, mà chuyển sang phân nhóm các địa phương theo sáu mức chất lượng điều hành: "Rất tốt", "Tốt", "Khá", "Trung bình", "Tương đối thấp" và "Thấp". Trong bức tranh chung đó, năm 2025 không có địa phương nào đạt nhóm "Rất tốt".

Công ty trách nhiệm hữu hạn Bujeon Viet Nam Electronics (Khu công nghiệp Quế Võ mở rộng) sản xuất, cung ứng linh kiện cho Tập đoàn Samsung. Ảnh: Thái Uyên.

Nhóm "Tốt" chỉ có 5 cái tên là Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Việc tỉnh có mặt trong nhóm dẫn đầu không phải là điều bất ngờ, song cách Bắc Ninh dẫn đầu mới là điều đáng nói.

Nhóm 5 địa phương "Tốt" có một đặc điểm chung mang tính phương pháp luận đáng chú ý là không tỉnh nào đi lên nhờ một lợi thế đơn lẻ. Mỗi địa phương đều có tối thiểu 5/9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Bắc Ninh với cấu trúc điểm tương đối cân bằng nhưng được "tô đậm" bởi hai chỉ số dẫn đầu toàn quốc là Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính đạt 8,93/10 điểm và Chính quyền kiến tạo đạt 6,67/10 điểm. Cả hai đều là mức điểm cao nhất trong 34 tỉnh, thành phố.

Để hình dung mức độ vượt trội, có thể đối chiếu với trung vị cả nước. Trung vị của chỉ số Chi phí tuân thủ chỉ là 7,31 điểm, Bắc Ninh cao hơn tới 1,62 điểm. Tương tự, ở chỉ số Chính quyền kiến tạo, trung vị cả nước là 5,46 điểm, Bắc Ninh cao hơn 1,21 điểm.

Đây là hai chỉ số phản ánh "phần mềm" của môi trường kinh doanh: Mức độ thuận lợi khi tuân thủ thủ tục, hiệu quả dịch vụ công trực tuyến, gánh nặng thanh - kiểm tra, tính linh hoạt, sáng tạo và thái độ đồng hành của bộ máy chính quyền. Cả hai cùng cao chứng tỏ tỉnh đã xây dựng được một bộ máy hành chính vừa "nhẹ tay" với doanh nghiệp về chi phí tuân thủ, vừa chủ động hỗ trợ doanh nghiệp khi vướng mắc phát sinh.

Bên cạnh hai chỉ số đứng đầu, Bắc Ninh còn đứng thứ tư toàn quốc ở hai chỉ số quan trọng khác là Gia nhập thị trường (8,20 điểm) và Thiết chế pháp lý (7,88 điểm). Các chỉ số khác đều ở trên hoặc xấp xỉ trung vị quốc gia.

Bức tranh PCI của tỉnh cấu trúc tương đối đồng đều, có hai điểm tựa rất chắc chắn là thủ tục và năng lực điều hành của chính quyền. Điều này cho thấy, doanh nghiệp tại Bắc Ninh không chỉ đánh giá cao tỉnh ở khả năng xử lý nhanh thủ tục hành chính, mà còn ghi nhận sự năng động khi tỉnh đưa ra cách giải quyết với những vấn đề mới phát sinh.

Ở góc nhìn rộng hơn, kết quả này gợi mở rằng lợi thế của Bắc Ninh không chỉ nằm ở "tốc độ" mà còn ở "tính phản ứng chính sách". Trong bối cảnh các tập đoàn như Samsung, Foxconn, Canon, Goertek liên tục mở rộng quy mô, cùng với làn sóng đầu tư đến từ ngành công nghiệp hỗ trợ, một bộ máy chính quyền có khả năng thích ứng nhanh chính là yếu tố sống còn để giữ chân nhà đầu tư và thúc đẩy chuỗi cung ứng nội địa.

Ba "khoảng trống" cần đối diện

Trong bảng điểm 9 chỉ số thành phần, Bắc Ninh có 3 điểm tụt lại so với các tỉnh trong nhóm "Tốt". Đầu tiên là Cạnh tranh bình đẳng chỉ đạt 5,21 điểm, thấp hơn trung vị cả nước (5,51 điểm). Chỉ số này phản ánh tính công bằng trong phân bổ nguồn lực và sự bình đẳng trong chính sách đối với các nhóm doanh nghiệp.

Bắc Ninh là địa phương có mật độ doanh nghiệp FDI lớn của cả nước, tín hiệu này cho thấy doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn cảm nhận một "sân chơi không đều", đặc biệt trong việc tiếp cận quỹ đất công nghiệp, hoặc cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.

Cán bộ Trung tâm phục vụ Hành chính công phường Kinh Bắc hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số hóa. Ảnh: Dương Hoàn.

Khoảng trống thứ hai là Tiếp cận nguồn lực. Mức 6,09 điểm chỉ nhỉnh hơn trung vị quốc gia 0,04 điểm. Khi gắn vào bối cảnh thực tế, đây không phải là điều khó hiểu. Sau nhiều năm ưu tiên quỹ đất sạch cho FDI, dư địa mặt bằng giá cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa gặp trở ngại.

Cùng với đó, áp lực về nhân lực chất lượng cao đang đẩy chi phí lao động lên cao, tác động trực tiếp đến nhóm doanh nghiệp nội địa vốn ít khả năng cạnh tranh tiền lương với khối FDI.

Khoảng trống thứ ba đó là Năng lực đổi mới sáng tạo của khu vực kinh tế tư nhân địa phương. Bắc Ninh đạt 4,7 điểm tổng hợp, cao hơn trung vị quốc gia (4,20). Đáng chú ý, chiều cạnh "Sự phát triển của khu vực tư nhân" của Bắc Ninh đạt tới 5,48 điểm, cao thứ hai cả nước chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhưng chiều cạnh "Đổi mới sáng tạo" lại chỉ đạt 3,91 điểm, thấp hơn trung vị toàn quốc (4,17). Khoảng vênh này nói lên một thực tế, doanh nghiệp tại Bắc Ninh tăng trưởng tốt về doanh thu, lợi nhuận và quy mô, nhưng năng lực nghiên cứu, phát triển nội tại lại tương đối khiêm tốn.

Phát huy 4 trục giải pháp

Kết quả PCI 2025 của Bắc Ninh nên được nhìn nhận như "điểm xuất phát mới" cho chu kỳ 2026 -2030. Câu hỏi quan trọng không phải "Bắc Ninh đang ở đâu" mà là "Bắc Ninh sẽ đi tiếp như thế nào". Để trả lời câu hỏi đó, thiết nghĩ trục giải pháp đầu tiên là duy trì và đào sâu hai lợi thế đang dẫn đầu là Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính và Chính quyền kiến tạo.

Trục giải pháp thứ hai phải nhắm thẳng vào điểm nghẽn chỉ số Cạnh tranh bình đẳng. Tỉnh cần rà soát lại toàn bộ chính sách ưu đãi đầu tư để bảo đảm doanh nghiệp trong nước có cơ hội tiếp cận đất đai, tín dụng, đấu thầu công bằng với FDI và tính kết nối.

Mục tiêu là đưa doanh nghiệp tỉnh vào danh sách nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn lớn. Khi doanh nghiệp nội địa cảm nhận được "sân chơi đều hơn", chỉ số Cạnh tranh bình đẳng sẽ tự động cải thiện ở kỳ khảo sát tiếp theo.

Khu công nghiệp Hòa Phú. Ảnh: Trần Uyên.

Trục giải pháp thứ ba là khai mở nguồn lực cho doanh nghiệp dân doanh. Đó là phát triển các cụm công nghiệp hỗ trợ chuyên biệt cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với giá thuê đất ưu đãi; phối hợp với hệ thống ngân hàng thương mại và Quỹ địa phương để mở rộng tín dụng xanh, tín dụng đổi mới sáng tạo; liên kết với các trường đại học, cao đẳng nghề trên địa bàn trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao nhằm cải thiện đồng thời hai chỉ số đang ở mức trung bình của tỉnh là Tiếp cận nguồn lực và Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Trục giải pháp thứ tư là thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cần có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo riêng của mình. Quỹ đầu tư mạo hiểm cấp tỉnh hỗ trợ vốn mồi cho start-up công nghệ, các chương trình trợ giúp doanh nghiệp đầu tư bộ phận R&D, đăng ký sáng chế, áp dụng tiêu chuẩn ISO và ESG, hỗ trợ chứng nhận chất lượng quốc tế cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Cuối cùng, không thể bỏ qua yêu cầu về truyền thông chính sách và minh bạch thông tin. Bắc Ninh hoàn toàn có thể đi đầu trong việc đa dạng hóa kênh truyền thông chính sách từ cổng thông tin tỉnh, ứng dụng di động, mạng xã hội, hội nghị doanh nghiệp định kỳ đến phối hợp trực tiếp với VCCI và các hiệp hội. Mỗi bước cải thiện ở đây sẽ phản ánh đồng thời vào các chỉ số Tính minh bạch, Chi phí không chính thức và cả Chính quyền kiến tạo.

Có mặt trong nhóm 5 địa phương "Tốt" của PCI 2025 là một thành tích đáng tự hào của Bắc Ninh, đặc biệt trong bối cảnh năm 2025 không có địa phương nào đạt được nhóm "Rất tốt". Thành tích đó không phải ngẫu nhiên, nó là kết quả của một quá trình liên tục cải cách thủ tục hành chính, đồng hành cùng doanh nghiệp và xây dựng hình ảnh "chính quyền kiến tạo" trong nhiều năm.

Bắc Ninh giữ nhịp tăng hạng PCI

BẮC NINH - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa vinh danh 5 địa phương trong cả nước có chất lượng điều hành kinh tế tiêu biểu năm 2025, trong đó có tỉnh Bắc Ninh. 

Ông Đinh Nam Thắng: Xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, hiện đại

BẮC NINH - Để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chỉ số PCI của tỉnh Bắc Ninh, ông Đinh Nam Thắng, Phó trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh đề xuất xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, hiện đại.

Ông Nguyễn Cường: Phát triển hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ

BẮC NINH - Để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chỉ số PCI, ông Nguyễn Cường, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đề xuất phát triển hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ.