Đồng hành cùng trẻ tự kỷ
BẮC NINH - Số trẻ được phát hiện mắc rối loạn phổ tự kỷ ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác chăm sóc, hỗ trợ và giáo dục hòa nhập. Vấn đề này đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ các cấp, ngành và cộng đồng trong toàn tỉnh Bắc Ninh.
Mỗi ngày, ở Trung tâm Giáo dục hòa nhập Hoa Hướng Dương (phường Kinh Bắc) là một hành trình của sự kiên trì, yêu thương và hy vọng. Với các giáo viên nơi đây, giáo dục trẻ tự kỷ không đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình đồng hành, thấu hiểu và khơi dậy tiềm năng riêng của từng em.
Được thành lập năm 2024 với sứ mệnh hỗ trợ trẻ khuyết tật, đặc biệt là trẻ rối loạn phổ tự kỷ và chậm phát triển trí tuệ, đến nay Trung tâm đã phát triển 3 cơ sở trên địa bàn tỉnh, tạo điều kiện để hàng trăm trẻ được tiếp cận các dịch vụ can thiệp sớm và giáo dục chuyên biệt. Tại đây, các em được áp dụng nhiều phương pháp can thiệp phù hợp như: Trị liệu ngôn ngữ, phát triển kỹ năng giao tiếp, học thông qua trò chơi và các hoạt động cá nhân hóa, giúp từng bước nâng cao khả năng giao tiếp, tự phục vụ và hòa nhập cuộc sống.
![]() |
|
Y tá, điều dưỡng tại Khoa Tâm bệnh và Phục hồi chức năng (Bệnh viện Sản nhi Bắc Ninh số 1) hỗ trợ trẻ tự kỷ thực hiện các bài tập trí não và vận động. |
Cô Dương Thị Sim, Quản lý Trung tâm Giáo dục hòa nhập Hoa Hướng Dương chia sẻ: "Mỗi em nhỏ đều có những khó khăn và khả năng riêng, vì vậy chúng tôi luôn cố gắng tìm ra phương pháp phù hợp nhất với từng em. Có những kỹ năng phải hướng dẫn hàng chục, thậm chí hàng trăm lần các con mới thực hiện được. Nhưng chỉ cần nhìn thấy một ánh mắt biết giao tiếp, một lời nói đầu tiên hay một cái ôm của các con cũng là niềm hạnh phúc, tiếp thêm động lực để chúng tôi tiếp tục đồng hành. Tin rằng bằng tình yêu thương, sự nhẫn nại và phối hợp chặt chẽ với gia đình, các em sẽ có nhiều cơ hội phát triển và hòa nhập tốt hơn".
Không chỉ tại các trung tâm giáo dục chuyên biệt, công tác can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại các cơ sở y tế cũng đã được triển khai và đang mang lại những tín hiệu tích cực. Hơn 6 tháng qua, chị N.P.A (phường Tân An) đều đặn đưa con trai 5 tuổi đến điều trị bán trú tại Khoa Tâm bệnh và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 1. Chị P.A chia sẻ: “Khi con được 2 tuổi, gia đình nhận thấy con không nói, thường chơi và cười một mình, ít quan tâm đến những người xung quanh nên đưa đi khám. Kết quả chẩn đoán cho thấy trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ mức độ nhẹ. Sau thời gian kiên trì can thiệp và phối hợp luyện tập tại bệnh viện và ở nhà, đến nay cháu đã có nhiều chuyển biến tích cực, biết nói từ đơn, gọi bố mẹ, nhận biết khá hơn và chủ động chơi với mọi người”.
Trung bình mỗi năm, Khoa Tâm bệnh và Phục hồi chức năng tiếp nhận, can thiệp cho khoảng 400 - 500 lượt trẻ. Các phương pháp điều trị được triển khai đa dạng như can thiệp cá nhân 1-1, can thiệp nhóm, ngôn ngữ trị liệu, vận động trị liệu, hoạt động trị liệu... Mỗi trẻ được xây dựng chương trình can thiệp riêng phù hợp với mức độ phát triển. Sau mỗi đợt trị liệu, cán bộ chuyên môn đều trao đổi cụ thể với phụ huynh về quá trình tiến bộ của trẻ, đồng thời hướng dẫn các bài tập và kỹ năng tiếp tục rèn luyện tại nhà, góp phần nâng cao hiệu quả can thiệp.
Theo các chuyên gia, tự kỷ không phải là bệnh có thể chữa khỏi mà là một dạng rối loạn phát triển thần kinh, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, hành vi và tương tác xã hội. Việc phát hiện và can thiệp càng sớm thì cơ hội hoà nhập của trẻ càng lớn. Ngược lại, nếu được phát hiện muộn, trẻ sẽ gặp nhiều khó khăn trong học tập, giao tiếp và thích nghi với môi trường sống.
| Nếu trẻ tự kỷ được phát hiện sớm, chẩn đoán và can thiệp sớm, bài bản, toàn diện, kiên trì trong giai đoạn vàng từ 2 - 4 tuổi thì khả năng tiến bộ rất khả quan, nhiều trẻ có thể phát triển tương đối bình thường và hòa nhập được với môi trường gia đình, nhà trường cũng như xã hội. |
Những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo cùng ngành Y tế tăng cường phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ trẻ tự kỷ. Đến nay, bên cạnh các đơn vị công lập (Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 1; Bệnh viện Y học cổ truyền và phục hồi chức năng Bắc Ninh; Trung tâm Giáo dục chuyên biệt và Bảo trợ xã hội tỉnh), toàn tỉnh còn có 31 trung tâm, cơ sở giáo dục hòa nhập tư nhân được Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý, góp phần mở rộng mạng lưới hỗ trợ trẻ tự kỷ và trẻ khuyết tật.
Một điểm thuận lợi là trẻ điều trị nội trú tại các bệnh viện công lập được Bảo hiểm y tế chi trả 100% chi phí theo quy định, giúp nhiều gia đình giảm bớt gánh nặng kinh tế, có điều kiện cho con được điều trị lâu dài. Bên cạnh đó, nhiều tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm thường xuyên hỗ trợ đồ chơi giáo dục, dụng cụ trị liệu, học liệu... tạo thêm điều kiện để các em rèn luyện kỹ năng và cảm nhận được sự quan tâm của cộng đồng. Tại một số cơ sở giáo dục hòa nhập tư nhân, nhiều phụ huynh còn được tạo việc làm ngay tại trung tâm, vừa có thêm thu nhập, vừa có điều kiện đồng hành cùng con trong quá trình can thiệp.
Bác sĩ Nguyễn Thị Hoàn, Phó Trưởng Khoa phụ trách Khoa Tâm bệnh và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 1 cho biết: Nếu trẻ tự kỷ được phát hiện sớm, chẩn đoán và can thiệp sớm, bài bản, toàn diện, kiên trì trong giai đoạn vàng từ 2 - 4 tuổi thì khả năng tiến bộ rất khả quan, nhiều trẻ có thể phát triển tương đối bình thường và hòa nhập được với môi trường gia đình, nhà trường cũng như xã hội. Quá trình can thiệp cần kết hợp đồng bộ các nội dung như: Trị liệu hành vi, phát triển ngôn ngữ và giao tiếp, điều hòa cảm giác, vận động, kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng xã hội, đồng thời tăng cường tư vấn, hướng dẫn phụ huynh để duy trì việc luyện tập cho trẻ tại nhà.
Có thể khẳng định, hỗ trợ trẻ tự kỷ là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và đội ngũ chuyên môn. Trong đó, gia đình giữ vai trò trung tâm, là người đồng hành cùng trẻ trong suốt quá trình can thiệp và phát triển. Sự kiên trì của cha mẹ cùng với sự hỗ trợ của các cơ sở y tế, giáo dục và sự chung tay của cộng đồng sẽ giúp trẻ có thêm cơ hội phát huy khả năng, tự tin hòa nhập cuộc sống, góp phần giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội, hướng tới một môi trường sống nhân văn, tốt đẹp cho trẻ.
Bắc Ninh

















Ý kiến bạn đọc (0)