Anh Nguyễn Xuân Giang hướng dẫn nông dân cách chăm sóc rau màu.

Biến đất cằn thành bờ xôi, ruộng mật  

Từ trung tâm xã Đồng Việt (Yên Dũng) đi gần 3km đường nội đồng là đến khu nuôi cá thuộc thôn Trung của hộ ông Nguyễn Văn Chiến, quê ở thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh). Nơi này rộng hơn 10 ha gồm nhiều ao vuông vức nối tiếp nhau trải dài theo triền đê sông Thương. Vui vẻ dẫn khách thăm một lượt khắp khu sản xuất, ông Chiến chia sẻ về cơ duyên đến với nghề nông. 

Là kỹ sư chuyên xây dựng các công trình dân dụng, ông có điều kiện đi nhiều nơi. Nhân một lần qua bến phà Đồng Việt, nhìn khu đất ven sông cỏ dại mọc um tùm, ông nghĩ nếu đầu tư cải tạo thì vùng này sẽ ra tiền, ra gạo. Không chần chừ, năm 2013, ông đến UBND xã làm thủ tục thuê đất để ương nuôi cá giống. “Ở tuổi ngoài 50, tôi thấy không còn phù hợp với việc nay đây, mai đó nữa, vì vậy tôi quyết định gắn bó với ruộng vườn. Qua khảo sát, ở các tỉnh lân cận với Bắc Giang như Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên, người dân nuôi cá thương phẩm quy mô lớn đã khiến tôi chú trọng phát triển đàn cá giống”.  

Ngay khi có hợp đồng thầu đất, ông đầu tư gần 5 tỷ đồng thuê nhân lực đắp bờ, mời kỹ sư nông nghiệp trực tiếp chỉ đạo kỹ thuật sản xuất. Khu nuôi cá có hệ thống lấy nước, tiêu nước thuận tiện. Để tiết kiệm chi phí, ông làm bạt bao bọc các ao chống sạt lở bờ. Các công đoạn đều được thực hiện đúng quy trình nên cá sinh trưởng, phát triển tốt. Bình quân mỗi năm, cơ sở của ông cung cấp cho thị trường khoảng 30 tấn cá giống, thu lãi hơn 300 triệu đồng; đồng thời tạo việc làm cho 8 lao động địa phương với mức lương bình quân 5 triệu đồng/người/tháng.

Là chủ doanh nghiệp ở Hà Nội, năm 2011, anh Nguyễn Xuân Giang mua hơn 5 ha đất của người dân thôn Bãi Trại, xã Lan Giới (Tân Yên) trong 20 năm trồng rau an toàn. Cùng đó, anh dồn vốn cứng hóa kênh mương, làm đường để sản xuất, thu hoạch nông sản thuận lợi. Sản phẩm được tiêu thụ ở một số chợ đầu mối và siêu thị tại Hà Nội. Trừ chi phí, anh thu lãi 70-80 triệu đồng/ha/năm. 

Đến nay, anh chuyển đổi sang trồng bưởi Diễn, nhãn và chỉ còn dành một phần nhỏ trồng rau màu phục vụ nhu cầu trong gia đình. Dự kiến sang năm, cây ăn quả sẽ cho thu hoạch. Ngoài làm nghề nông, anh mạnh dạn đầu tư kinh doanh lĩnh vực nước sạch nên thường xuyên phải thuê 5-6 lao động tại thôn chăm sóc, quản lý vùng sản xuất.

Khuyến khích nhân rộng

Hiện nay, xu hướng người đô thị về nông thôn thuê, mua đất sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng. Trong đó, đa phần là những người yêu thích làm nông nghiệp, có vốn đầu tư lớn. Ví như ông Phạm Năng Thành sống ở Thủ đô Hà Nội thuê hơn 20 ha đất bãi ven sông Cầu của bà con thôn Hương Ninh, xã Hợp Thịnh (Hiệp Hòa) trồng chuối tây. 

Theo người dân nơi đây, mức thuê 1 triệu đồng/sào/năm là phù hợp cho cả đôi bên bởi lẽ hằng năm diện tích này chỉ có một số hộ trồng dâu nuôi tằm, có hộ bỏ trống. Vì vậy, người dân đều đồng tình cho thuê ruộng.  

Khu nuôi cá giống của ông Nguyễn Văn Chiến tại xã Đồng Việt (Yên Dũng).

Theo Sở Nông nghiệp và PTNT, cùng với người ở các tỉnh, thành phố khác, nhiều tổ chức, cá nhân trong tỉnh cũng thuê đất, mượn ruộng để trồng rau màu, tập trung tại các huyện: Yên Dũng, Tân Yên, Lạng Giang, Lục Ngạn, Sơn Động. Trước xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động khiến nhân lực trong nông nghiệp thiếu hụt thì những mô hình tích tụ ruộng đất, nâng cao hiệu quả sản xuất được ngành khuyến khích. 

Hiện nay, Sở đang phối hợp với cơ quan chuyên môn xây dựng cơ chế khuyến khích tổ chức, cá nhân thuê, mượn ruộng làm nông nghiệp theo hướng ưu đãi về thuế sử dụng đất. Trong đó, chính quyền cơ sở đứng ra xác nhận, bảo lãnh hợp đồng cho cá nhân, tổ chức thuê đất; hỗ trợ, lựa chọn mô hình điểm để nhân rộng. 

Tuy nhiên, trước khi đầu tư vốn, các tổ chức, cá nhân cần cân nhắc hình thức thuê hay nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, lường trước những rủi ro có thể gặp. Thực tế, tại xã Danh Thắng từng có cá nhân ở Hà Nội thuê đất trồng đinh lăng nhưng sau một vụ thất thu đã bỏ dở. 

Anh Nguyễn Xuân Giang, người thuê đất tại xã Lan Giới chia sẻ: “Trước khi thuê đất cần xây dựng phương án canh tác chi tiết. Trồng cây gì, nuôi con gì đều phải có đầu ra, giám sát chặt chẽ quá trình lưu thông sản phẩm. Bản thân tôi đã có bài học sâu sắc là trồng rau an toàn nhưng không ký kết hợp đồng tiêu thụ, đến khi có sản phẩm mới tìm thị trường nên rất bấp bênh. Đôi khi phía đối tác còn ép giá người sản xuất, trà trộn các loại rau khác vào để bán chung sản phẩm của chúng tôi dẫn đến bất hòa giữa đôi bên, không làm ăn lâu dài được”. Bên cạnh đó, một số ý kiến cho rằng, các mô hình thuê, nhượng đất đa phần tăng hiệu quả kinh tế hơn so với trước song khoảng thời gian cho thuê ruộng cần tính toán phù hợp, gắn với tạo việc làm cho người dân sở tại nhằm tạo sự phát triển bền vững.

Trịnh Lan