Thôn Chùa, xã Thái Đào (Lạng Giang).    Ảnh: HÀ MI

“Phố” giữa làng

Về thôn Lạc Gián, xã Hương Gián (Yên Dũng) thăm mấy người bạn thuở đại học, tôi thấy làng quê nơi đây đã đổi mới nhiều. Nhà cao tầng mọc san sát đủ sắc màu, kiểu dáng; đường làng ngõ xóm cứng hóa bê tông sạch đẹp. Những khu ruộng bám ven đường nay đã thành dãy nhà ống liền kề kiên cố. 

Ông Cao Văn Trí, Trưởng thôn Lạc Gián cho biết: “Gần mười năm nay, đời sống người dân trong thôn khá lên nhiều nhờ việc thành lập các nhóm thợ xây đi làm ăn khắp các tỉnh. Thôn có hơn 700 hộ thì gần 90% là nhà cao tầng; không còn nhà đất, mái tranh”. 

Đang lau dọn căn nhà 3 tầng vừa hoàn thiện, ông Nguyễn Xuân Đoan phấn khởi nói: “Tôi xây ngôi nhà này khoảng 700 triệu đồng. Đó là khoản tiền do vợ chồng tôi dành dụm trong nhiều năm làm nghề xây dựng”. Giống như gia đình ông Đoan, các hộ dân trong thôn cũng phấn đấu làm kinh tế để có thu nhập bảo đảm đời sống, cải tạo, nâng cấp nhà ở. Trong xã, một số thôn như: Kép, Tây, Giáo… cũng đến gần nửa số hộ có nhà cao tầng. 

Nhiều làng quê khác vốn là làng cổ, đình, chùa, cổng làng in dấu rêu phong nhưng đằng sau đó lại là một “phố thị”. Làng Kiểu, xã Bích Sơn (Việt Yên) là một mô hình như vậy. Có truyền thống trăm năm, vẫn cây đa, bến nước sân đình nhưng những con đường đất với màu đỏ rặng hoa râm bụt, màu xanh của lũy tre nay thay bằng đường bê tông, những bức tường, rào sắt bao quanh vườn cây, ao cá… Trước kia, quanh năm người dân lam lũ, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời  cũng chỉ đủ ăn chứ có ai nghĩ đến chuyện làm nhà như phố. Ngày nay, công ty về tận làng quê, mọi người đi làm công nhân, những người lớn tuổi nhanh nhạy thì làm dịch vụ thu nhập cao hơn trước nhiều. 

Một góc làng Kiểu, xã Bích Sơn (Việt Yên).

Ông Nguyễn Tiến Loan, Bí thư Chi bộ làng Kiểu cho biết: “Cùng với phong trào xây dựng nông thôn mới, những căn nhà ba gian hai chái được thay dần bằng nhà hiện đại. Nhiều công trình văn hóa, phúc lợi của thôn được xây dựng. Đường làng, ngõ xóm, đường nội đồng đều được đổ bê tông chắc chắn. Cửa hàng tạp hóa, dịch vụ mở ngay tại thôn, người dân muốn mua hàng không phải ra tận chợ huyện như trước kia nữa”.

Không chỉ kiến trúc, vệ sinh môi trường cũng được chú trọng. Tổ, đội vệ sinh ở các làng được thành lập làm nhiệm vụ quét dọn, thu gom rác thải, khơi thông cống rãnh. Ông Đặng Đình Nguyên, Trưởng thôn Cả, xã Tân Thịnh (Lạng Giang) cho biết: “Quanh thôn không còn hiện tượng rác thải bừa bãi. Đường làng, ngõ xóm sạch sẽ. Những năm gần đây, thôn giao cho chi hội phụ nữ thu gom rác thải. Hàng tuần, hệ thống truyền thanh nhắc nhở người dân tổng vệ sinh xung quanh khu vực nhà mình”. Công trình, chuồng trại được xây dựng hợp vệ sinh. Thôn phân công các tổ chức đoàn thể phụ trách đoạn đường tự quản. 

Cùng với đó, tiêu chí văn hóa cũng được chú trọng và dần hoàn thiện. Tiêu chuẩn về xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa trong quá trình xây dựng nông thôn mới giúp người dân thực hiện tốt nếp sống văn minh. 

“100% hộ đăng ký phấn đấu đạt gia đình văn hóa. Quan hệ tình làng nghĩa xóm và cách ứng xử giữa mọi người gần gũi, thân mật. Người dân có việc làm, thu nhập ổn định, tệ nạn xã hội bị đẩy lùi”. Đó là chia sẻ của ông Trương Công Sơn, Trưởng Ban mặt trận khu dân cư, thôn Lạc Gián, xã Hương Gián (Yên Dũng). Những dòng họ hiếu học, hội khuyến học ra đời động viên con cháu học tập. Phong tục, tập quán lạc hậu trong đám hiếu, hỉ… ở các làng quê dần được xóa bỏ. 

Xây dựng nông thôn mới trên cơ sở bảo tồn những giá trị truyền thống, bộ mặt nông thôn từng bước được cải thiện, đời sống vật chất và văn hoá tinh thần ngày càng phong phú. Đây chính là đích đến của mọi làng quê.

Hoàng Phương