Gia đình ông Phan Thế Nhẽ, thôn Xuân Trung, xã Xuân Phú (Yên Dũng) dù được đầu tư đầy đủ cơ hạ tầng chăn nuôi thủy sản nhưng chưa áp dụng quy trình VietGAP.

Tỷ lệ đạt thấp

Năm 2011, Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành tiêu chuẩn thực hành quy trình VietGAP trong nuôi trồng thủy sản nhằm giúp người dân thay đổi phương thức canh tác theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, tạo ra sản phẩm vệ sinh an toàn thực phẩm; dễ dàng truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Theo đó, người chăn nuôi áp dụng đúng quy trình, đạt chuẩn về chất lượng sẽ có đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận VietGAP. Tuy có nhiều lợi ích nhưng người nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh chưa chủ động tham gia.  Theo Sở Nông nghiệp và PTNT, đến nay, toàn tỉnh có hơn 12,3 nghìn ha nuôi trồng thủy sản. Trong đó chỉ có 46 ha nuôi theo quy trình VietGAP do thực hiện đề án hỗ trợ của tỉnh; còn lại chưa có hộ dân nào chủ động thực hiện.

Ví như gia đình ông Phan Thế Nhẽ, thôn Xuân Trung, xã Xuân Phú (Yên Dũng) có 5 năm kinh nghiệm nuôi thủy sản với gần 2 ha. Nuôi cá mang lại thu nhập chính của gia đình song ông không áp dụng quy trình VietGAP. Ông cho biết: “Qua tìm hiểu, tôi thấy người tiêu dùng chưa quan tâm đến cá có được nuôi theo quy trình VietGAP hay không. Vì thế, giá bán sản phẩm không có phân biệt theo quy trình chăm sóc. Trong khí đó, chi phí để áp dụng VietGAP cao, khó thực hiện nên gia đình tôi nuôi bằng phương pháp truyền thống”.

Cùng với hộ ông Nhẽ, chục gia đình khác trong thôn có tổng diện tích 20 ha mặt nước được quy hoạch hỗ trợ cơ sở hạ tầng phát triển vùng chăn nuôi thủy sản trọng điểm của huyện Yên Dũng cũng chưa ai áp dụng VietGAP. Theo ông Dương Văn Phong, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Yên Dũng, toàn huyện có hơn 1 nghìn ha thủy sản, cho tổng doanh thu hàng chục tỷ đồng/năm nhưng chưa có diện tích nào được cấp chứng nhận VietGAP.

Tương tự, tại huyện Lạng Giang có hơn 600 ha nuôi trồng thủy sản, tập trung ở các xã: Đại Lâm, Tân Hưng, Thái Đào, Dương Đức... Đến nay mới có hơn 1 nghìn m2 tại xã Thái Đào, Đại Lâm được thực hiện theo quy trình VietGAP thuộc đề án hỗ trợ của tỉnh. Diện tích còn lại phần lớn bà con nuôi thâm canh, bán thâm canh bằng thức ăn công nghiệp.

Tập trung hỗ trợ theo mô hình, dự án

Quy trình VietGAP trong nuôi trồng thủy sản là thực hành sản xuất tốt được xây dựng dựa trên 4 tiêu chí cơ bản: An toàn thực phẩm, không dịch bệnh, bảo đảm môi trường, có trách nhiệm đối với xã hội và truy xuất được nguồn gốc sản phẩm". Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và PTNT)

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và PTNT), diện tích nuôi thủy sản trên địa bàn tỉnh chưa tập trung, người dân quen chăm sóc theo phương pháp truyền thống. Cơ sở hạ tầng chưa đạt yêu cầu, thiếu nhân  lực, vốn đầu tư ít, kinh nghiệm và trình độ sản xuất còn hạn chế. Bên cạnh đó, muốn áp dụng quy trình VietGAP bà con cần đáp ứng đủ tiêu chí như: Diện tích mặt nước rộng; có hợp đồng lao động; cơ sở nuôi phải thường xuyên quan trắc, kiểm soát chất lượng nước từng loài nuôi; lập và cập nhật, lưu trữ hồ sơ về con người, quan trắc; không sử dụng thuốc kháng sinh. Đồng thời chi phí áp dụng quy trình VietGAP tăng lên từ 10-30% so với biện pháp thông thường. Kinh phí tư vấn cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP cao nên người dân gặp khó khăn và không lựa chọn áp dụng vào sản xuất.

Để khuyến khích hoạt động này, UBND tỉnh phê duyệt Đề án “Phát triển vùng nuôi thủy sản tập trung đạt tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2016-2020” thuộc 6 huyện, TP gồm: Tân Yên, Việt Yên, Hiệp Hòa, Yên Dũng, Lạng Giang, TP Bắc Giang với 900 hộ tham gia. Đến nay, đề án xây dựng được 5 vùng nuôi tập trung đạt tiêu chuẩn VietGAP với tổng diện tích 40 ha cho 51 hộ của huyện Việt Yên, Lạng Giang, Tân Yên. Hằng năm, nguồn kinh phí khuyến nông cũng dành một phần thực hiện các mô hình VietGAP chăn nuôi thủy sản nhằm chuyển giao khoa học kỹ thuật tới người dân. Một số huyện chủ động xây dựng dự án, quy hoạch vùng sản xuất tập trung để áp dụng biện pháp chăm sóc an toàn. Ví như huyện Yên Dũng, theo kế hoạch, năm 2018 địa phương sẽ thực hiện hỗ trợ áp dụng chăm sóc đúng quy trình VietGAP cho 30 ha thủy sản tại xã Xuân Phú, Đồng Phúc. Khi tham gia, bà con được tập huấn kỹ thuật; hỗ trợ kinh phí đầu tư hạ tầng, thủ tục làm giấy chứng nhận VietGAP. Hiện cơ quan chuyên môn đã lựa chọn xong vùng và số lượng hộ dân tham dự.

Thời gian tới, Chi cục Thủy sản tham mưu rà soát quy hoạch chi tiết vùng nuôi cá tại các địa phương trong tỉnh. Thực hiện tốt đề án đang làm để phát huy lợi thế từng huyện, TP. Tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết các hộ nuôi với nhau, sản xuất theo chuỗi và thực hiện chứng nhận VietGAP cho từng vùng. Các địa phương chủ động liên kết với doanh nghiệp tham gia từ khâu đầu vào đến tiêu thụ, ổn định, nâng cao giá trị và lợi nhuận cho người dân. Có cơ chế chính sách hỗ trợ các hộ làm thủ tục chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP. Riêng kinh phí khuyến nông, hằng năm ưu tiên thực hiện hai mô hình thủy sản VietGAP trở lên. Cùng đó, tổ chức, cá nhân nuôi trồng thủy sản cần nhận thức rõ vai trò, lợi ích của việc chăn nuôi an toàn để chủ động vào cuộc. Người tiêu dùng nên lựa chọn những nông sản tốt, bảo vệ sức khỏe.

Hoàng Phương