Từ bỏ mác "làm đúng chuyên ngành"

Tốt nghiệp khoa Kinh doanh quốc tế, Học viện Ngân hàng năm 2022, Nguyễn Thị Minh Hiền (26 tuổi) từng mang theo nỗi sợ điển hình của sinh viên mới ra trường: làm trái ngành. Cô tìm bằng được công việc đúng chuyên môn logistics, trở thành nhân viên chứng từ xuất nhập khẩu tại một công ty trung gian ở Hà Nội, với mức lương khởi điểm 7 triệu đồng/tháng.

"Tôi nghĩ học đại học thì phải làm đúng ngành và nhất định phải ở Hà Nội. Lúc đó tôi rất sợ cảm giác học xong mà không dùng được kiến thức mình đã học", Hiền nhớ lại.

Nhưng thực tế công việc nhanh chóng khiến cô vỡ ra nhiều điều. Công việc chứng từ đòi hỏi sự chính xác gần như tuyệt đối, áp lực cao, ít giao tiếp... đều không phù hợp với tính cách của cô.

"Chỉ cần sai một dấu chấm, dấu phẩy là có thể bị phạt tiền rất nặng", Hiền nói.

Tốt nghiệp đại học, Minh Hiền mang theo một nỗi sợ là phải làm công việc trái chuyên ngành mình đã theo học.

Áp lực công việc cộng với chi phí sinh hoạt ngày càng cao ở Hà Nội khiến Hiền dần kiệt sức. Tiền thuê trọ năm 2022 đã lên tới 3-3,5 triệu đồng, chiếm đến một nửa tiền lương hàng tháng, chưa kể ăn uống, đi lại. Sau dịch, giá phòng tăng nhanh, Hiền phải chuyển trọ ra xa hơn, mỗi ngày di chuyển từ nhà trọ đến nơi làm việc mất gần một tiếng, chen chúc giữa tắc đường và khói bụi.

"Có những hôm tan làm về, tôi tự hỏi tại sao mình phải cố sống như thế này, trong khi công việc không hợp, chất lượng sống lại kém", Hiền nhớ lại. Ý nghĩ rời Hà Nội, trở về quê Bắc Ninh - nơi các khu công nghiệp phát triển mạnh, đặc biệt với nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư - bắt đầu hình thành.

Cô quyết định học tiếng Trung, ban đầu chỉ với suy nghĩ đơn giản là mở thêm cơ hội. Ban ngày đi làm, buổi tối học ngoại ngữ. Sau khoảng 10 tháng vừa học vừa làm, Hiền nghỉ việc hai tháng để tập trung hoàn toàn cho tiếng Trung và xác định lại hướng đi nghề nghiệp. Dù khi đó mới đạt HSK3 (trình độ sơ - trung cấp), có thể giao tiếp cơ bản, khả năng nghe còn yếu, cô vẫn kiên trì đi phỏng vấn.

Những lần "tạch" liên tiếp khiến Hiền không tránh khỏi tự ti. Khi đề xuất mức lương cho một vị trí trong khu công nghiệp cần tiếng Trung, Hiền cho biết nguyện vọng của mình khoảng 8-9 triệu đồng/tháng. Nhưng khi kết thúc cuộc phỏng vấn, một người ở bộ phận tuyển dụng kéo Hiền ra một góc rồi góp ý rằng mức lương đó quá thấp cho vị trí này và so với mặt bằng chung. "Em đang đánh giá thấp năng lực của mình đấy", Hiền nhớ lại.

Cơ hội đến khi một doanh nghiệp Trung Quốc tại Bắc Ninh chấp nhận tuyển cô vào vị trí hành chính, lễ tân, ưu tiên tiếng Anh và tiếng Trung ở mức cơ bản, với mức lương gần gấp đôi khi cô làm việc đúng chuyên ngành tại Hà Nội.

"Tiếng Trung của tôi lúc đó vẫn chỉ ở mức bình thường, nhưng mức lương ấy với tôi là rất ổn, nhất là khi không còn phải trả tiền thuê nhà. Dù không phải là công việc cần nhiều kỹ năng, bằng cấp, tôi vẫn chấp nhận bởi đó là môi trường được rèn luyện ngoại ngữ thực tế và không còn áp lực", Hiền nói.

Không giới hạn bản thân để tìm cơ hội tốt hơn

Không dừng lại ở vị trí hành chính, trong gần một năm làm việc, Hiền tiếp tục nâng trình độ tiếng Trung, cải thiện tiếng Anh và học thêm chứng chỉ quản lý dự án. Những tích lũy này giúp cô chuyển sang công việc hiện tại - nhân viên quản lý dự án trong một doanh nghiệp sản xuất điện tử, môi trường sử dụng song song tiếng Anh và tiếng Trung.

Minh Hiền liên tục nâng trình độ ngoại ngữ để tìm kiếm cơ hội tốt hơn.

Theo Minh Hiền, nhiều doanh nghiệp tại Bắc Ninh hiện ưu tiên tuyển người biết ngoại ngữ, sẵn sàng đào tạo chuyên môn từ đầu.

"Những công việc như quản lý dự án, mua hàng, điều phối trước đây tôi chưa từng nghĩ tới. Nhưng vì thiếu nhân lực biết ngoại ngữ nên họ mở cơ hội cho người trẻ", cô nói.

Sau một năm làm việc với mức lương không đổi, Hiền chủ động đàm phán lại khi thấy năng lực và đóng góp của mình đã thay đổi. Bước ngoặt đến từ một dự án mà tiếng Trung trở thành yếu tố then chốt.

"Cả phòng chỉ có mình tôi biết tiếng Trung. Khách hàng thích làm việc bằng ngôn ngữ mẹ đẻ nên vai trò của tôi lúc đó rất quan trọng", Hiền kể. Kết quả, cô được tăng lương 60% sau nhiều tháng trao đổi.

Hài lòng với mức lương, nhưng điều khiến Hiền cảm thấy nhẹ nhõm nhất là đời sống tinh thần sau khi về quê. Mỗi ngày đi làm cách nhà khoảng 25km, có xe đưa đón của khu công nghiệp, thời gian di chuyển chỉ 45-50 phút.

"Về nhà có bố mẹ, có cơm canh nóng, không phải lo tắc đường, trong khi lương gấp 3-4 lần. Tôi thấy quyết định rời Hà Nội của mình là đúng đắn", Hiền tâm sự.

Cô kể mỗi ngày bắt đầu làm việc từ 8h đến khoảng 16h30-17h, có thời gian dành cho bản thân và gia đình. "Trộm vía!", Hiền cười và nói rằng đến bây giờ mới thấy công việc cho cô sự năng động, khả năng phát triển và chưa bao giờ cảm thấy quá áp lực.

"Thi thoảng tôi có cơ hội được sang trụ sở chính của công ty ở Trung Quốc, được giao lưu, học hỏi thêm nhiều điều. Chính điều đó khiến cho tôi cảm thấy mình thực sự làm chủ cuộc sống mà không bị những áp lực vô hình gò bó", Hiền tâm sự.

Công việc mới cho Hiền cơ hội được đi ra thế giới, mở mang tầm mắt.

Nhiều cơ hội cho những người dám thay đổi

Theo quan sát cá nhân, Hiền cho rằng làn sóng dịch chuyển lao động về quê, đặc biệt tại các địa phương lân cận Hà Nội, nơi có nhiều khu công nghiệp như Bắc Ninh, đang diễn ra rất mạnh.

"Bạn bè tôi gần như 95% đã về quê. Trước đây mỗi lần muốn tụ tập thì phải chờ đến cuối tuần. Nhưng giờ đây hôm nào cũng có thể gặp được nhau mà không cần hẹn trước", cô nói.

Báo cáo Lương 2025 do nền tảng tuyển dụng Joboko thống kê trên gần 582.000 tin tuyển dụng ở Việt Nam chỉ ra rằng, nhóm công việc có yêu cầu tiếng Trung có tốc độ tăng trưởng vượt trội so với các loại ngoại ngữ khác.

Năm 2025, thị trường ghi nhận gần 13.000 việc làm mới yêu cầu tiếng Trung, tăng gần 50% so với năm 2024 và 95% so với cùng kỳ năm 2023. Trong khi đó, các ngoại ngữ khác tăng trưởng quanh ngưỡng 20%.

Nhu cầu tuyển dụng nhân sự biết tiếng Trung hiện tập trung chủ yếu tại khu vực phía Bắc, nơi làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp FDI Trung Quốc đang gia tăng mạnh mẽ.

Sau sáp nhập, Bắc Ninh hiện có hơn 26.000 doanh nghiệp đang hoạt động, thu hút trên 820.000 lao động, trong đó phần lớn là các doanh nghiệp FDI đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Theo thống kê trong ba tháng đầu năm 2026, các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh có nhu cầu tuyển khoảng 60.000 lao động, trải rộng từ nhóm lao động kỹ thuật có tay nghề đến công nhân phổ thông. Nhu cầu tập trung chủ yếu ở lĩnh vực sản xuất điện tử, với sự hiện diện của nhiều "ông lớn" như Hồng Hải, Luxshare-ICT, Fukang Technology, Goertek Vina.

Đáng chú ý, trong tổng số nhu cầu tuyển dụng nói trên, khoảng 10.000 vị trí yêu cầu người lao động có khả năng sử dụng tiếng Trung. Đây chủ yếu là các vị trí liên quan đến vận hành sản xuất, điều phối dự án, mua hàng hoặc làm việc trực tiếp với chủ quản, chuyên gia và bộ phận quản lý người Trung Quốc tại nhà máy.

Dù vậy, sự dịch chuyển và kết quả mà Minh Hiền đạt được không chỉ đến từ "thiên thời, địa lợi". Với cô, yếu tố quan trọng nhất không phải là chọn đúng ngay từ đầu, mà là dám nhìn nhận khi một lựa chọn không còn phù hợp và dám chọn lại.

"Nếu ngày đó tôi kiên quyết ở lại Hà Nội để theo đuổi thứ gọi là "làm đúng chuyên ngành", hoặc khi mới về Bắc Ninh, chấp nhận an nhàn ở vị trí lễ tân, thì có lẽ mọi chuyện sẽ khác. Tôi nghĩ người trẻ cần chủ động học thêm, thử thêm để không tự giới hạn mình khỏi tư duy cũ", Hiền chia sẻ.