Việc lắp đặt TBGSHT giúp quản lý các xe khách chạy đúng tuyến quy định.

Nhiều lái xe không chấp hành

Nghị định 91/2009/NĐ-CP và 93/2012/NĐ-CP của Chính phủ về điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô quy định: Vận tải hành khách theo hợp đồng là kinh doanh vận tải có lộ trình, thời gian theo yêu cầu của hành khách, khi vận chuyển phải lập hợp đồng vận tải bằng văn bản ghi rõ số lượng khách trên xe; trường hợp vận tải với cự ly từ 100 km trở lên phải lập danh sách hành khách trong hợp đồng; tuyệt đối không được đón thêm khách ngoài danh sách hoặc bán vé cho hành khách đi xe. 

Các xe hợp đồng bắt buộc phải lắp đặt, duy trì TBGSHT, bảo đảm lưu giữ các thông tin về tốc độ chạy xe, số lần, thời gian dừng đỗ, đóng, mở cửa xe, thời gian lái xe liên tục… để cơ quan chức năng kiểm tra, quản lý. Tuy nhiên, kết quả khai thác dữ liệu từ TBGSHT tháng 9-2014 cho thấy, toàn tỉnh có 139 phương tiện không truyền dữ liệu về máy chủ. Trong đó có 75 xe hợp đồng của các hộ kinh doanh cá thể; 31 phương tiện hợp đồng của các HTX, đơn vị kinh doanh vận tải, còn lại là xe chạy tuyến cố định vi phạm. 

Anh Nguyễn Văn C, chủ xe ở phường Trần Nguyên Hãn (TP Bắc Giang) cho biết, cách đây hai năm, gia đình anh mua xe ô tô 16 chỗ làm dịch vụ vận tải khách. Anh được Sở Giao thông - Vận tải hướng dẫn lắp đặt TBGSHT và hoàn thiện thủ tục xin cấp phù hiệu xe hợp đồng theo quy định. Từ đó đến nay công việc làm ăn của gia đình diễn ra ổn định, khi có khách thuê anh lập hợp đồng, ghi đầy đủ danh sách đưa khách đến các địa phương, cũng không bị cơ quan nào kiểm tra nhắc nhở. Theo anh C, xe không truyền dữ liệu về máy chủ là do thiết bị lỗi sim, mất sóng, lúc dừng đỗ nhiều ngày lái xe tự cắt nguồn điện để tránh chập, cháy, hao tổn điện năng. 

Ngoài ra, qua tìm hiểu, được biết nhiều lúc chạy đường dài các lái xe tự ngắt thiết bị để đỡ bị cơ quan chức năng giám sát phát hiện, xử lý... Nhiều trường hợp coi phù hiệu xe hợp đồng của Sở Giao thông - Vận tải cấp là “bùa hộ mệnh” để chạy dù, đón khách dọc đường. Khi bị phát hiện, lái xe dễ dàng dùng những bản hợp đồng có sẵn, nhờ một hành khách bất kỳ ký tên vào chỗ khách thuê xe là dễ dàng “qua mặt” lực lượng chức năng.

Các tổ chức, cá nhân kinh doanh vận tải phải có trách nhiệm bảo đảm TBGSHT hoạt động 24/24 giờ để các cơ quan chức năng kiểm tra, theo dõi tình trạng hoạt động của phương tiện. Với bất cứ lý do gì, chủ phương tiện cũng không được tự ý dừng hoạt động thiết bị này”.  Ông Trần Đình Quảng - Trưởng phòng Quản lý vận tải công nghiệp, Sở Giao thông - Vận tải

Không chỉ các hộ kinh doanh cá thể, một số xe hợp đồng tham gia các HTX, doanh nghiệp dưới dạng liên kết kinh doanh, khai thác vận tải cũng có tình trạng tương tự. 

Ông Ngô Văn Kế, Chủ nhiệm HTX Xí nghiệp Vận tải thương mại Nội Thành chia sẻ: “Đơn vị có 79 xe hợp đồng do xã viên góp vốn hoạt động bằng phương tiện, việc quản lý đối với các xe này gặp nhiều khó khăn. Theo quy định, HTX phải đại diện lập hợp đồng với hành khách, sau đó điều các xe vận chuyển, 98% tổng giá trị hợp đồng do chủ xe hưởng nhưng nhiều xe vẫn tự ý lưu thông mà không cần hợp đồng và lệnh xuất xe khiến công tác quản lý phương tiện, doanh thu đối với loại hình vận tải này gặp nhiều khó khăn”.

Tăng cường kiểm tra, quản lý   

Toàn tỉnh hiện có 250 đơn vị, cá nhân kinh doanh vận tải hành khách bằng ô tô với hơn 840 phương tiện, trong đó có hơn 300 xe chạy hợp đồng. Bên cạnh các hộ kinh doanh cá thể, những xe hợp đồng của các đơn vị vận tải cũng thường xuyên vi phạm, không truyền dữ liệu về máy chủ như: HTX Xí nghiệp Vận tải thương mại Nội Thành (13 xe), Công ty Liên doanh vận tải hành khách Bắc Hà (10 xe); Công ty cổ phần Xe khách Bắc Giang và HTX Vận tải Bố Hạ, Công ty TNHH một thành viên Tân Phương, Công ty TNHH Thương mại Minh Đức mỗi đơn vị có từ 5 đến 7 xe vi phạm… khiến việc quản lý vận tải hành khách qua TBGSHT chưa phát huy  hiệu quả. 

Không những vậy, hiện nay đây là biện pháp duy nhất để quản lý xe hợp đồng nhưng việc các phương tiện không truyền dữ liệu khiến cơ quan quản lý Nhà nước khó nắm được các xe đi đâu, làm gì, hoạt động thế nào. Đó là chưa kể khi phương tiện chạy dù, chạy chui còn dẫn đến môi trường cạnh tranh vận tải hành khách không lành mạnh, thất thu các khoản thuế, phí, đặc biệt là tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.   

Ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải khẳng định: “Bất cập lớn nhất hiện nay là quy định cấp phù hiệu 7 năm theo giấy phép kinh doanh. Khoảng thời gian này là quá dài trong khi số xe cá thể lại đông, nhiều trường hợp còn thường xuyên thay đổi chủ sở hữu, địa chỉ liên lạc khiến việc quản lý gặp khó khăn. Ngoài việc tăng cường phối hợp với lực lượng cảnh sát giao thông kiểm tra, xử lý các lỗi vi phạm, Sở Giao thông - Vận tải sẽ kiên quyết yêu cầu các chủ phương tiện thực hiện nghiêm quy định về lắp đặt, duy trì hoạt động của TBGSHT; xử phạt và không cấp lại phù hiệu cho các đơn vị, cá nhân đã được nhắc nhở nhưng cố tình vi phạm”.

Hồng Dương