Thay đổi nhận thức trong sản xuất lúa

Vụ mùa năm nay, gia đình bà Nguyễn Thị Thêm ở tổ dân phố Thượng Lan, phường Tự Lạn gieo cấy 9 sào lúa, trong đó 6 sào theo phương pháp canh tác lúa thân thiện với môi trường do Hội Nông dân tỉnh triển khai. Tham gia mô hình, gia đình bà được tập huấn kỹ thuật xử lý rơm rạ sau thu hoạch, phương pháp sử dụng phân bón đúng cách và kỹ thuật tưới ướt khô xen kẽ.

Ngoài ra, gia đình bà Thêm được hỗ trợ 70% chi phí mua chế phẩm vi sinh TENA BIO 5D để xử lý rơm rạ sau thu hoạch từ vụ xuân; 70% chi phí mua phân bón vi sinh phục vụ bón lót cho lúa trước khi cấy.

Trao đổi với chúng tôi, bà Thêm chia sẻ: “Những vụ trước, gia đình tôi thường sử dụng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhiều. Mặt khác, thường sử dụng nước nhiều và đốt rơm rạ ngay tại ruộng gây lãng phí và ô nhiễm môi trường. Từ khi tham gia dự án, gia đình tôi giảm được lượng giống, phân bón do sử dụng bảng so màu lá lúa. Cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt hơn”.

Theo bà Nguyễn Thị Hương, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Tự Lạn, dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường được triển khai tại một số tổ dân phố của phường Tự Lạn từ năm 2024. Đến nay, toàn phường có 277 hộ tại 4 tổ dân phố: Thượng Lan, Cầu, Lâm Nội, Hương Mai tham gia dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường với tổng diện tích khoảng 80 ha, chiếm xấp xỉ 5% diện tích canh tác lúa toàn phường. Các hộ thực hiện dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường áp dụng 3 kỹ thuật: Xử lý rơm rạ sau thu hoạch; sử dụng phân bón đúng cách và tưới ướt, khô xen kẽ.

Giống như gia đình bà Thêm, vụ mùa năm nay, gia đình ông Nghiêm Đình Cử ở thôn Nghiêm Xá, xã Yên Phong gieo cấy 4 mẫu lúa gồm 2 giống: Đài Thơm 8 và Nếp cái hoa vàng. Được sự hỗ trợ và hướng dẫn của Hội Nông dân xã, gia đình ông Cử thực hiện gieo cấy điểm 4 sào lúa Đài Thơm 8 theo dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường.

Ngay sau khi thu hoạch vụ xuân, toàn bộ rơm rạ được thu gom rồi phun chế phẩm vi sinh để phân hủy thành phân hữu cơ tăng độ phì nhiêu cho đất thay vì đốt tại ruộng nên tránh ngộ độc hữu cơ cho lúa vụ sau, đồng thời giảm nguy cơ ô nhiễm khói bụi cho môi trường.

Trước khi thực hiện gieo cấy, tất cả diện tích áp dụng biện pháp canh tác thân thiện với môi trường đều được bón định lượng 25 kg phân hữu cơ/sào giúp lúa nhanh bén rễ hồi xanh, sinh trưởng, phát triển thuận lợi, tăng khả năng đẻ nhánh. Việc áp dụng biện pháp tưới ướt, khô xen kẽ giúp giảm lượng nước tưới, đồng thời giúp lúa chắc khỏe, hạn chế nguy cơ sâu bệnh hại, tạo tiền đề đạt năng suất, sản lượng cao hơn.

Giảm chi phí, tăng lợi nhuận

Dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp Tổ chức Earth Care Foundation triển khai từ năm 2020 với 3 mục tiêu: Hỗ trợ kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường cho nông dân trồng lúa; nâng cao nhận thức của nông dân, người tiêu dùng và các bên liên quan về lợi ích của phương pháp canh tác lúa thân thiện với môi trường; giúp đỡ nông dân quảng bá về sản phẩm canh tác lúa thân thiện với môi trường.

Tại tỉnh Bắc Ninh, dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường được Hội Nông dân tỉnh triển khai từ năm 2023 với diện tích ban đầu khoảng 200 ha. Theo ông Nguyễn Hoàng Trung, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, canh tác lúa thân thiện với môi trường chú trọng áp dụng phương pháp tưới ướt, khô xen kẽ, giúp nông dân tiết kiệm nguồn nước, hạn chế dịch hại, giảm số lần bón phân. Từ đó, giảm đáng kể chi phí sản xuất, cây lúa giữ được năng suất, chất lượng, đặc biệt góp phần giảm phát thải khí nhà kính so với canh tác truyền thống. Việc đốt rơm rạ hoặc vùi rơm rạ sau khi thu hoạch lúa không chỉ gây ảnh hưởng môi trường sống mà còn là nguyên nhân gây ra ngộ độc hữu cơ cho đất, phát thải khí mê tan CH4 ra không khí; áp dụng đồng bộ kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường cũng giúp giảm đến 38,4% phát thải khí nhà kính so với canh tác truyền thống đồng thời góp phần tăng năng suất từ 20-30% so canh tác truyền thống.

Số liệu thống kê của Hội Nông dân tỉnh, vụ mùa năm 2026, toàn tỉnh có khoảng 5.000 hộ nông dân tại 24 xã, phường tham gia dự án đang áp dụng ít nhất 1 kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường trên diện tích 760 ha.

Thực tế triển khai dự án tại một số địa phương cho thấy, những kết quả đáng khích lệ trong việc nâng cao nhận thức và năng lực cho hàng nghìn lượt cán bộ, hội viên nông dân, chính quyền địa phương và cộng đồng về canh tác lúa thân thiện với môi trường; hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân trồng lúa trong tỉnh, hướng đến chuyển đổi từ canh tác lúa truyền thống sang canh tác lúa thân thiện với môi trường; làm thay đổi nhận thức và thói quen canh tác của hội viên, nông dân vùng dự án theo hướng thân thiện môi trường, có tác động lan tỏa đối với cả những hội viên nông dân không trực tiếp tham gia vào dự án.

Cơ giới hoá đồng bộ trong sản xuất và canh tác lúa theo hướng tuần hoàn

BẮC NINH - Ngày 6/2, tại phường Đồng Nguyên, Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh phối hợp Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Đồng Nguyên, Công ty cổ phần công nghệ nền tảng số DTALS tổ chức hội nghị “Cơ giới hoá đồng bộ trong sản xuất và phát triển bền vững canh tác lúa theo hướng tuần hoàn”.

Bắc Ninh: Năng suất lúa xuân đạt hơn 64 tạ/ha, tăng 0,5 tạ/ha so vụ xuân năm 2025

BẮC NINH - Do chủ động các điều kiện sản xuất, bố trí cơ cấu giống, thời vụ hợp lý, chủ động phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng, trình độ thâm canh của người dân ngày càng cao nên năng suất lúa vụ xuân năm 2026 của tỉnh Bắc Ninh đạt hơn 64 tạ/ha, tăng 0,5 tạ/ha so vụ xuân năm 2025.

Bắc Ninh: Giống lúa T58 chất lượng cao mở rộng triển vọng sản xuất

BẮC NINH - Mô hình cánh đồng một giống lúa T58 tại phường Tân Tiến được Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đánh giá cho năng suất cao, hạt gạo mềm, thơm và đậm vị. Sau thời gian gieo cấy thí điểm thành công, giống lúa mới này mở ra triển vọng nhân rộng trong các vụ tiếp theo.